Birleşmiş Milletler tarafından 2026 yılının "Uluslararası Kadın Çiftçi Yılı" ilan edilmesinin ardından FAO, tarım ve kırsal kalkınmaya katkı sağlayan kadınları dünya gündemine taşıdı.
İlk kez gerçekleştirilen "Tarım-Gıda Sistemleri ve Kırsal Kalkınmada 100 Kadın Kahraman" seçkisinde Türkiye'yi Sevgi Kütüz temsil etti.
Sevgi Kütüz kimdir, başarısı ne?
Gaziantep'teki Moringantep Girişimci Kadınlar Üretim ve Kalkınma Kooperatifi'nin Yönetim Kurulu Başkanı olan Sevgi Kütüz, 2017 yılında moringa yetiştiriciliğine başladı.
Anavatanı Hindistan olan moringa bitkisinin Türkiye'de ticari ölçekte yetiştirilmesine öncülük eden Kütüz, üretimi yalnızca tarımsal faaliyetle sınırlı tutmadı.
Moringayı işleyerek gıda ve kozmetik ürünlerine dönüştüren, markalaşma ve pazarlama faaliyetlerini de kapsayan bir iş modeli geliştirdi. Böylece kırsaldaki kadınların yalnızca üretimde değil, ürünün ekonomik değer kazanmasının her aşamasında yer almasını sağladı.
Depremde büyük kayıplar yaşadı, üretimden vazgeçmedi
Sevgi Kütüz'ün FAO tarafından öne çıkarılan başarılarından biri de 6 Şubat 2023 depremlerinin ardından gösterdiği dayanıklılık oldu.
Depremde ağır kayıplar yaşamasına rağmen kooperatif çalışmalarını sürdürerek bölgedeki kadınlara ve yerel çiftçilere destek vermeye devam etti.
FAO, Kütüz'ün girişimini kadınların ekonomik güçlenmesi, sürdürülebilir tarım ve kırsal kalkınma açısından örnek bir model olarak değerlendirdi.
FAO Sevgi Kütüz'ü neden seçti?
FAO'nun değerlendirmesinde Kütüz'ün üç başarısı öne çıktı: Türkiye'de moringanın ticari üretimine öncülük etmesi, kadınların üretimden pazarlamaya kadar ekonomik süreçlere katılımını artırması ve deprem sonrasında kırsal dayanışmayı sürdürmesi.
Seçim sürecinde 131 ülkeden 609 aday değerlendirildi. Başvurular uygunluk, coğrafi denge, başarı ve temsil ölçütleri üzerinden incelendi; nihai 100 kişilik liste FAO üst yönetimince onaylandı.
Türkiye'de 2 milyon kadın tarımda çalışıyor
Kadınların tarımdaki görünmeyen emeği ise önemini koruyor. Türkiye'de tarımda çalışan yaklaşık 5 milyon kişinin 2 milyonunu kadınlar oluştururken Çiftçi Kayıt Sistemi'ne kayıtlı üreticiler arasında kadınların payı yalnızca yüzde 15 düzeyinde.
FAO'ya göre dünya genelinde tarım-gıda sistemlerinde çalışanların yaklaşık yüzde 40'ı kadın. Ancak kadınlar toprak mülkiyeti, finansman, teknoloji ve karar alma mekanizmalarına erişimde ciddi engellerle karşılaşıyor. Sevgi Kütüz'ün uluslararası listede yer alması, Türkiye'de kadınların tarımsal üretimin yanı sıra girişimcilik ve markalaşmada da üstlenebileceği rolü ortaya koyuyor.
