Türkiye'de kuru soğan üreticisinin fiyat ve pazarlama sorunu yaşadığı bir dönemde ithalatı kolaylaştıran yeni bir karar geldi.
27 Ağustos 2026 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanan 11644 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile kuru soğan ve yağlık ayçiçeği tohumu ithalatındaki gümrük vergileri yeniden düzenlendi.
Kuru soğanda vergi yüzde 49,5 yerine yüzde 5
Kuru soğanda normal şartlarda yüzde 49,5 olan gümrük vergisi, 11 Temmuz'da alınan kararla 31 Ağustos 2026'ya kadar yüzde 5'e düşürülmüştü. Yeni kararla bu süre 5 ay daha uzatıldı.
Buna göre kuru soğan, 31 Ocak 2027'ye kadar yüzde 5 gümrük vergisiyle ithal edilebilecek. Düzenleme Bosna-Hersek, Singapur ve Kosova dışındaki ülkelerden yapılacak ithalatı kapsıyor.
Türkiye soğanda kendine yetiyor
Kararın en çok tartışılacak taraflarından biri ise Türkiye'nin kuru soğandaki üretim kapasitesi.
TÜİK verilerine göre kuru soğanda Türkiye'nin kendine yeterlilik oranı yüzde 104 seviyesinde. Başka bir ifadeyle Türkiye, tükettiği kuru soğanı karşılayabilecek üretim kapasitesine sahip.
Bu nedenle hasat ve pazarlama döneminde ithalat vergisinin yüzde 49,5'ten yüzde 5'e çekilmesinin iç piyasadaki üretici fiyatları üzerinde baskı oluşturabileceği belirtiliyor.
Geçen yıl da fiyatların gerilemesi nedeniyle zarar eden üreticiler, fiyat yükseldiğinde ithalatla piyasaya müdahale edilirken fiyat düştüğünde çiftçiyi koruyacak mekanizmaların devreye sokulmamasını eleştirmişti.
Üreticinin korkusu: İthal soğan fiyatı düşürebilir
Düşük gümrük vergisi, ithal ürünün Türkiye'ye giriş maliyetini önemli ölçüde azaltıyor. Bu da özellikle yerli ürünün yoğun biçimde pazara çıktığı dönemde ithalat yapılması halinde üreticinin elindeki soğanın fiyatının aşağı çekilmesi riskini beraberinde getiriyor.
Üretici cephesindeki temel soru da burada ortaya çıkıyor: Türkiye kuru soğanda kendine yetiyorsa neden ithalat kolaylaştırılıyor?
Ayçiçeğinde de ithalat vergisi düşürüldü
Aynı Cumhurbaşkanı Kararı yağlık ayçiçeği tohumunu da kapsıyor. Yağlık ayçiçeği tohumu ithalatında gümrük vergisi; 1 Ocak-15 Haziran ile 1 Ekim-31 Aralık dönemlerinde yüzde 12 olarak uygulanacak.
Yerli hasadın yoğunlaştığı 16 Haziran-30 Eylül döneminde ise yüzde 27'lik vergi geçerli olacak.
Ayçiçeğinde tablo farklı
Ayçiçeğinde ise Türkiye'nin ithalata olan ihtiyacı kuru soğandan farklı. Türkiye'nin ayçiçeğinde kendine yeterlilik oranı yaklaşık yüzde 70 seviyesinde ve geçmiş yıllarda bu oran daha da aşağıya indi.
Dolayısıyla yağlık ayçiçeğinde iç talebin tamamının yerli üretimle karşılanamadığı ve ithalata ihtiyaç duyulduğu bir tablo söz konusu.
Ancak burada da tartışma ithalatın yapılıp yapılmamasından çok, hangi tarihte ve hangi vergi oranıyla yapılacağı üzerinde yoğunlaşıyor.
Sanayicinin düşük vergili dönemlerde ihtiyacını ithalatla önceden karşılaması halinde, hasat döneminde yerli ayçiçeğine olan talebin zayıflaması ve üretici fiyatlarının baskılanması riski bulunuyor.
Yeni düzenleme 27 Ağustos 2026 itibarıyla yürürlüğe girdi.
