Türkiye’de 14–15 Ekim’de yaşanan şiddetli yağış ve su baskınları, can ve mal kayıplarının yanında gıdaların güvenliği açısından da dikkat gerektiriyor.
Sel suyuna temas eden sebze-meyveler, ambalajlı ürünler ve soğuk zinciri bozulan gıdalar, sular çekildikten sonra da sağlık riski taşıyabiliyor.
Dünya Sağlık Örgütüne göre sel sonrasında güvenli suya erişimin aksaması ve gıdaların kirlenmesi, su ve besinlerle bulaşan hastalıkların yayılma riskini artırıyor. Riskin büyüklüğünü kanalizasyon hasarı, su kaynaklarının durumu ve hijyen önlemleri belirliyor.
İstanbul’da restoran ve marketleri su bastı
İstanbul Valiliğinin açıklamasına göre kentte binlerce ev ve işyeri sular altında kaldı. Su baskını yaşanan iş yerleri arasında gıda üretim ve satışının yapıldığı, restoıran ve marketler de var.
Antalya Büyükşehir Belediyesinin duyurusuna göre de Demre’nin Çevreli Mahallesi’nde yerleşim alanlarına ve tarım arazilerine zarar verdi.
Salatayı yıkayan su, kirlenmeyi başka ürünlere taşıyabilir
Sebze-meyvelerin üretiminde ve işlenmesinde kullanılan su, uygun yönetilmediğinde mikroorganizmaları bir üründen diğerine taşıyabiliyor. Özellikle ortak yıkama havuzlarında suyun mikrobiyolojik kalitesinin korunması önem taşıyor.
Gıda güvenliği değerlendirmesinde, sel suyunun ürünün yenilen kısmına ulaşıp ulaşmadığı belirleyici noktalardan biri.
ABD'DEN MARULDAN ÖLÜMLER YAŞANMIŞTI
Avrupa Gıda Güvenliği Otoritesi (EFSA), 30 Ocak 2025’te yayımladığı değerlendirmede taze ve dondurulmuş meyve, sebze ve otların işlenmesinde kullanılan su için dezenfeksiyon ve su yenilemenin birlikte yönetilmesini önerdi.
Kurum, su kaynağının, olası tehlikelerin ve ürünün çiğ tüketilip tüketilmeyeceğinin birlikte değerlendirilmesi gerektiğini vurguluyor.
ABD’de 2026 yazında Taylor Farms de Mexico kaynaklı işlenmiş iceberg marulla bağlantılı Cyclospora salgını kaydedilmiş, 12 binden fazla insan hastalanmış ve 2 kişi hayatını yitirmişti.
Cyclospora bir bakteri değil, kirlenmiş gıda veya suyla bulaşabilen mikroskobik parazit.
Dondurulmuş meyve de mikroorganizmalardan arınmış sayılmıyor
ABD’de 2026 yılında dondurulmuş organik yaban mersiniyle bağlantılı E. coli O145:H28 salgınında iki eyalette 17 kişi hastalandı, altısı hastaneye kaldırıldı. FDA’ya göre bir ürün numunesinde hastalardan elde edilenle aynı bakteri suşu bulundu.
Hepatit A virüsünün neden olduğu salgın, 21 Eylül’de sona ermiş olarak ilan edildi.
Sel suyuna değen sebze-meyve yıkanarak kurtarılır mı?
FDA’nın üreticilere yönelik rehberine göre yenilen kısmına sel suyu temas eden tarımsal ürünler insan gıdası olarak kullanılmamalı.
Olağan yıkama işlemleri, taşkın suyunun taşıdığı mikrobiyolojik ve kimyasal tehlikeleri gidermek için yeterli olmayabilir.
Yalnız toprağı su altında kalan, yenilen kısmına taşkın suyu ulaşmayan ürünler ise suyun kaynağı, sıçrama, hasat koşulları ve çapraz bulaşma açısından ayrı değerlendirilmelidir.
Kapalı ambalaj her zaman korumuyor
Sel suyuyla temas eden karton süt ve meyve suyu kutuları ile su geçirmez olmayan ambalajlar tüketilmemeli.
FDA, vidalı kapaklı ambalajların da sel suyu açısından güvenilir bir bariyer sayılamayabileceğini belirtiyor.
Hasarsız tamamen metal ticari konserveler gibi bazı ambalajlar için özel temizleme ve dezenfeksiyon prosedürleri bulunuyor.
Elektrik kesintisinden etkilenen et, süt, balık ve diğer kolay bozulan ürünlerde ise soğuk zincir ayrıca kontrol edilmeli.
ABD Hastlaıkları Önleme Merkezi (CDC), soğutma kaynağı olmadan buzdolabında dört saatten uzun kalan kolay bozulan gıdaların atılmasını öneriyor.
SEL SONRASI HASTaLIK BELİRTİLERİ NELER?
Sel suyuna temas sonrası ateş, şiddetli ishal, kusma, belirgin kas ağrısı veya sarılık gelişenlerin sağlık kuruluşuna başvururken suyla temasını belirtmesi önem taşıyor.
Özellikle hayvan idrarıyla kirlenen sulardan bulaşabilen leptospirozda belirtiler, temastan 2–30 gün sonra ortaya çıkabiliyor.
Fotoğraf bilgisi: İstanbul'da 14 Ekim 2026 günü bir markette çekilen görüntü yapay zeka ile iyileştirilerek oluşturulmuştur.
