Toprak Mahsulleri Ofisi'nin(TMO) beş yıl aradan sonra yeşil mercimek piyasasına girerek alımlara başlaması, fiyat düşüşü yaşayan nohut üreticilerini de harekete geçirdi.
TMO nohut alımı yapacak mı?
TMO, 2026 ürünü natürel yeşil mercimek alım fiyatını ton başına 32 bin TL olarak belirledi ve 31 Ağustos itibarıyla alımlara başladı. Kurum, Çiftçi Kayıt Sistemi’ne kayıtlı üreticilerin elindeki ürünün tamamının alınacağını açıkladı.
Nohut üreticileri de benzer bir müdahalenin kendi ürünleri için yapılmasını istiyor. Hasadın sürdüğü Yozgat’ta üreticiler, artan tohum, mazot ve hasat maliyetlerine karşılık nohudun kilogramını 28-30 TL’den satabildiklerini belirterek TMO’ya alım çağrısı yaptı.
Nohut üreticide kaç TL?
Yozgatlı nohut üreticisi Aydın Arslaner, ekimde kullandığı tohumu kilogramı 60-65 TL’den aldığını, hasat ettiği nohudun ise 28-30 TL civarında alıcı bulduğunu söyledi.
“TMO alım yapmadığı sürece biz zarardayız” diyen Arslaner, geçmiş yıllardan kalan borçlarını ödemek için traktörlerinden birini sattığını, fiyatların düzelmemesi halinde diğer traktörünü de satmak zorunda kalabileceğini ifade etti.
Üreticilerin verdiği fiyatlar bölgeye, ürünün iriliğine ve kalitesine göre değişiyor. YENİ Parti Grup Başkanvekili Gökhan Günaydın, bazı bölgelerde nohut fiyatının 17 TL’ye kadar düştüğünü ileri sürdü. Ancak güncel ticaret borsası kayıtları, bu rakamın genel piyasa fiyatı olmadığını gösteriyor.
Son günlerde açıklanan borsa verilerinde nohut fiyatları çoğunlukla kilogram başına 24-37 TL arasında değişiyor. Bu nedenle 17 TL, düşük kaliteli ürün veya borç nedeniyle yapılan yerel bir satış için mümkün olsa da yaygın üretici fiyatı olarak doğrulanamıyor.
Nohut borsada kaç TL’den satılıyor?
Çorum Ticaret Borsasının 31 Ağustos 2026 tarihli verilerine göre nohutun kilogramı ortalama 34,79 TL fiyattan işlem gördü. Ancak söz konusu fiyat yalnızca dört işlemde satılan toplam 14 ton nohuda ait.
Aynı dönemde Polatlı Ticaret Borsası’nda nohut 24-33,50 TL, Akşehir Ticaret Borsası’nda 26-32 TL, Sungurlu Ticaret Borsası’nda ise 32-35,17 TL arasında işlem gördü.
Tarladan çıkan ürünle borsada satılan ürün arasında da fark bulunuyor. Borsaya getirilen nohut; irilik, nem, kırık oranı ve yabancı madde miktarına göre sınıflandırılıyor.
Temizleme, eleme, nakliye ve ticaret giderleri de borsa fiyatının üreticinin tarlada aldığı fiyatın üzerine çıkmasına neden olabiliyor.
Nohut üreticide 28, markette 170 TL
Nohuttaki asıl dikkat çekici fark üretici ile market arasında oluşuyor. TBMM Tarım, Orman ve Köyişleri Komisyonu Üyesi Ömer Fethi Gürer, nohutun üreticiden kalite ve bölgeye göre 28-42 TL arasında çıktığını, marketlerde ise kilogram fiyatının 120-170 TL’ye ulaştığını söyledi.
Buna göre nohudun fiyatı tarladan market rafına gelene kadar dört kata yakın artabiliyor. Üretici maliyetini karşılamakta zorlanırken tüketici de nohudu yüksek fiyatla satın alıyor.
TMO 2026 yılında nohut alacak mı?
TMO’nun 31 Ağustos itibarıyla 2026 ürünü nohut için açıkladığı bir alım fiyatı veya başlattığı bir müdahale alımı bulunmuyor.
Kurum bu yıl buğday, arpa, fındık ve son olarak yeşil mercimekte alım kararı açıklarken, nohut piyasasını izlemekle yetindi. Üreticiler ise yeşil mercimekte uygulanan modelin nohutta da devreye alınmasını ve maliyetin üzerine makul kâr bırakacak bir alım fiyatı belirlenmesini talep ediyor.
Gürer, TMO’nun müdahale etmekte gecikmesi halinde borçlu çiftçinin ürününü düşük fiyatla tüccara satmak zorunda kalacağını, daha sonra aynı ürünün aracılar üzerinden daha yüksek fiyatla kamuya satılabileceğini savundu.
Türkiye 2026’da ne kadar nohut üretecek?
TÜİK’in 2026 yılı birinci bitkisel üretim tahminine göre Türkiye’nin nohut üretiminin geçen yıla kıyasla yüzde 23,5 artarak 510 bin tona ulaşması bekleniyor.
Üretim artacak olsa da tahmin edilen miktar son yılların seviyesinin altında kalıyor:
| Yıl | Nohut üretimi |
|---|---|
| 2022 | 580 bin ton |
| 2023 | 580 bin ton |
| 2024 | 575 bin ton |
| 2025 | 412 bin ton |
| 2026 tahmini | 510 bin ton |
Nohut üretiminin 2025’te kuraklık ve olumsuz iklim koşullarının etkisiyle 412 bin tona kadar gerilemesinin ardından bu yıl toparlanması bekleniyor. Ancak 510 bin tonluk tahmin, 2022-2024 dönemindeki üretimin hâlâ 65-70 bin ton altında.
Türkiye ne kadar nohut ithal etti?
Birleşmiş Milletler Comtrade veri tabanında Türkiye tarafından bildirilen kesin dış ticaret kayıtlarına göre, Türkiye 2025 yılında 330 bin 737 ton nohut ithal etti. Bu ithalat için ödenen tutar 262 milyon 123 bin 400 dolar oldu.
2026’nın ilk altı ayında ise TÜİK verilerine göre: 132 bin 334 ton nohut ithal edildi, ithalata 94 milyon 860 bin dolar ödendi.
Böylece Türkiye yalnızca 2025 ile 2026’nın ilk yarısında toplam 463 bin tonun üzerinde nohut ithal ederken, ödenen döviz 356 milyon 983 bin dolara ulaştı.
Türkiye nohut ithal ederken aynı zamanda Irak, Suriye ve Pakistan gibi ülkelere ihracat da yapıyor. İthalatta ise Rusya, Meksika, Kanada ve Kazakistan gibi ülkeler öne çıkıyor.
İthalatın bir bölümünün iç tüketimin yanı sıra ürünün iriliği ve kalibresine yönelik sanayi talebinden kaynaklandığı belirtiliyor.
