Su alırken çoğu tüketicinin dikkat ettiği ilk ayrıntılardan biri şişenin kapağı oluyor. Özellikle sosyal medyada dolaşan görseller, su şişesi kapak renklerinin suyun içeriğine dair bir şifre taşıdığı izlenimi oluşturuyor.
Mavi kapağın doğal kaynak suyunu, yeşil kapağın doğal mineralli suyu, beyaz kapağın arıtılmış suyu, kırmızı kapağın ise yüksek sodyumlu veya gazlı suyu gösterdiği yönündeki bilgiler de bu paylaşımların en yaygın örnekleri arasında.
Ancak Türkiye'deki mevzuata bakıldığında, kapak renklerinin bu şekilde standartlaştırıldığı bir sistem bulunmuyor. Tüketicinin suyun cinsini anlaması için bakması gereken asıl yer ise şişenin üzerindeki etiket.
Su şişesi kapak renkleri ne anlama geliyor?
Türkiye'de kaynak suyu ve içme sularına ilişkin yönetmelik, suyun adı, cinsi, dolum yeri, izin bilgileri ve sahip olduğu parametrelerin etikette yer almasını öngörüyor.
Daha da önemlisi, yönetmelikte suyun cinsinin, adının hemen altında okunabilecek şekilde yazılması gerektiği ve bu bilginin sembollerle kapatılamayacağı belirtiliyor. Ayrıca kap, kapak ve etiketlerde tüketiciyi yanıltıcı bilgi ve sembollere yer verilmemesi gerekiyor.
Yani tüketicinin “Bu su ne tür bir su?” sorusunun cevabını kapak renginden değil, etiketten araması gerekiyor.
Mavi kapak doğal kaynak suyu demek mi?
Mavi kapaklı suların doğal kaynak suyu olduğu yönündeki bilgi oldukça yaygın.
Ancak “mavi kapak = doğal kaynak suyu” şeklinde bir kapak rengi standardı bulunmuyor.
Burada önemli bir ayrıntı var: Mevzuatta doğal kaynak sularının etiket zemininde mavi ve tonlarının kullanılmasına ilişkin bir düzenleme bulunuyor. İçme suları için ise kahverengi ve tonları öngörülüyor. Ancak bu düzenleme doğrudan kapak renginin anlamını belirleyen bir kodlama sistemi anlamına gelmiyor.
Dolayısıyla mavi bir kapağı gördüğümüzde yalnızca renge bakarak suyun kaynağı hakkında kesin hüküm vermek doğru değil.
Yeşil kapak doğal mineralli su anlamına mı geliyor?
Sosyal medyada en çok paylaşılan iddialardan biri de “yeşil kapaklı su doğal minerallidir” şeklinde.
Ancak doğal mineralli sular, ayrı bir mevzuat kapsamında değerlendiriliyor ve ürünün doğal mineralli su olarak tanımlanması belirli bilimsel ve teknik kriterlere bağlı.
Doğal mineralli suların etiketinde suyun cinsiyle birlikte florür, bikarbonat, klorür, sülfat, kalsiyum, magnezyum, potasyum, sodyum ve demir gibi parametrelerin de yer alması gerekiyor.
Bu nedenle doğal mineralli bir suyu anlamanın yolu kapağın yeşil olup olmadığına bakmak değil, etikette “doğal mineralli su” ibaresini ve mineral analizlerini kontrol etmek.
Kırmızı kapaklı sular yüksek sodyumlu su mu?
Kırmızı kapak için de benzer bir iddia bulunuyor.
Bazı sosyal medya paylaşımlarında kırmızı kapağın yüksek sodyumlu, mineralli veya gazlı suyu ifade ettiği ileri sürülüyor. Ancak farklı su türlerini kapak rengi üzerinden bu şekilde sınıflandıran genel bir mevzuat düzenlemesi bulunmuyor.
Suyun sodyum ve diğer mineral değerleri için tüketicinin yine etiketteki analiz değerlerine bakması gerekiyor.
Özellikle doğal mineralli sularda mineral bileşiminin etikette belirtilmesi zaten mevzuatın bir gereği.
Beyaz kapak arıtılmış su anlamına mı geliyor?
Beyaz kapak için de internette benzer bir renk kodlaması yapılıyor.
Ancak “beyaz kapak = arıtılmış su” şeklinde genel bir kural bulunmuyor.
Üstelik içme sularında ters ozmoz, filtrasyon gibi suyun fiziksel ve kimyasal özelliklerini değiştiren işlemler uygulanmışsa, bu işlemlerin etiket üzerinde belirtilmesi gerekiyor.
Dolayısıyla arıtma işlemine ilişkin bilgi de kapağın renginden değil, ürünün etiketinden takip edilmeli.
Su alırken neye dikkat etmeliyiz?
Sağlık Bakanlığı'nın tüketicilere yönelik bilgilendirmesinde de ambalajlı suyun etiketinde suyun adı ve cinsi, dolum yeri, izin bilgileri ve analiz değerlerinin bulunması gerektiği belirtiliyor.
Market alışverişinde su seçerken özellikle şu bilgilere bakılabilir:
- Suyun cinsi: Kaynak suyu, içme suyu veya doğal mineralli su mu?
- Mineral ve kimyasal değerleri: Özellikle doğal mineralli sularda hangi mineraller bulunuyor?
- Dolum yeri ve izin bilgileri
- Ürünün son kullanma/imal tarihi ve parti bilgileri
- Şişe, kapak ve güvenlik bandının sağlam olup olmadığı
Kapak rengi değil, etiket suyun gerçek kimliğini gösteriyor. Kısacası markette gördüğümüz mavi, yeşil, kırmızı, beyaz, pembe veya turuncu kapakların her birine evrensel bir anlam yüklemek doğru değil.
Kapak renkleri markaların ürün tasarımı ve ürün gruplarını ayırma tercihi olabilir. Türkiye'deki düzenlemeler ise tüketicinin suyun cinsini ve özelliklerini etiket üzerinden açıkça görebilmesini esas alıyor.
Bu nedenle sosyal medyada karşılaşılan “kapak rengine bak, suyun ne olduğunu anla” türündeki listeler yerine, şişeyi elimize aldığımızda birkaç saniye ayırıp etiketi okumak en doğru yöntem.
