Yaş sebze ve meyve fiyatlarının üreticiden tüketiciye ulaşıncaya kadar nasıl yükseldiğine yönelik soruşturma, 22 ilde düzenlenen operasyonla yeni bir aşamaya geçti. İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından yürütülen soruşturmada 41 büyük dağıtıcı firmanın 41 yöneticisi hakkında gözaltı kararı verildi; 109 iş yeri ve ikamette arama başlatıldı.
Soruşturmanın ayrıntıları, fiyatların yükseltilmesinde kullanıldığı ileri sürülen yöntemleri de ortaya çıkardı. Firmaların ürün arzını olduğundan az, alış maliyetlerini ise gerçekte olduğundan yüksek gösterdikleri belirlendi. Dosyada en dikkat çekici örneklerden birini kapya biber oluşturdu.
Çiftçiden 8 liraya alınan biber kayıtlara 24 lira yazıldı
Soruşturma kapsamında yaklaşık 1.029 çiftçinin beyanı alındı. Çiftçilerin ürünlerini hangi fiyatlardan sattığı, firmaların düzenlediği müstahsil makbuzları ve Hal Kayıt Sistemi’ndeki verilerle karşılaştırıldı.
Firmaya kapya biber satan C.S., ürünün kilogramını 8–9 TL’den sattığını söyledi. Ancak firmanın bu alım için düzenlediği makbuzlarda kapya biberin kilogram fiyatının 18,70 TL ile 23,95 TL arasında gösterildiği belirlendi.
Rapora göre firma, söz konusu biberi ortalama 17,98 TL’den sattı. Alış fiyatının gerçekte olduğundan yüksek gösterilerek satış fiyatının makul olduğu izleniminin oluşturulmasının ve elde edilen gerçek kazancın gizlenmesinin amaçlandığı değerlendirildi.
Başka bir üretici olan A.K. de kapya biberi kilogramı en fazla 11,50 TL’den sattığını beyan etti. Aynı ürünün firma kayıtlarında kilogramı ortalama 18,70 TL’den alınmış gibi gösterildiği tespit edildi.
Hiç biber üretmeyen kişi adına 1,2 milyon liralık makbuz
Kapya biberle ilgili kayıtlar bununla da sınırlı kalmadı. Firma tarafından adına 1 milyon 236 bin 522 TL tutarında müstahsil makbuzu düzenlenen E.B., hiçbir zaman kapya biber üretmediğini ve firmaya biber satmadığını söyledi.
Böylece soruşturma dosyasına göre bazı kapya biber alımlarında hem üreticiye ödenen kilogram fiyatı hem de ürünü sattığı ileri sürülen kişiler hakkındaki kayıtlar gerçeği yansıtmadı.
Hayatını kaybeden 49 kişi adına 87 makbuz
İncelenen başka bir firma yetkilisinin ise 1 Ocak 2025 ile 31 Mart 2026 tarihleri arasında daha önce hayatını kaybeden 49 kişi adına 87 müstahsil makbuzu düzenlediği tespit edildi.
Ölen kişiler adına düzenlenen makbuzların toplam tutarı 2 milyon 524 bin 987 TL’ye ulaştı. Adlarına belge düzenlenen bazı kişiler de tarımsal faaliyetlerinin bulunmadığını, ilgili firmaya ürün satmadıklarını ve makbuzlardan haberdar olmadıklarını beyan etti.
Kapya biberde usulsüzlük tespit edilen firmanın da ayrıca hayatını kaybetmiş 6 kişi adına müstahsil makbuzu düzenlediği rapora yansıdı. Ancak bu makbuzlarda hangi ürünlerin gösterildiğine ilişkin ayrıntı paylaşılmadı.
70 ton domates kayıtlarda 171 tona çıktı
Soruşturmadaki bir diğer ürün ise salçalık domates oldu. Üretici H.A., aynı firmaya kilogramı 2–3 TL’den toplam 70 ton salçalık domates sattığını söyledi.
Firma kayıtlarında ise üretici adına 171 bin 544 kilogram domates için makbuz düzenlendiği ve alış fiyatının kilogram başına ortalama 4,87 TL gösterildiği belirlendi. Böylece çiftçinin beyan ettiği 70 tonluk satış, kayıtlarda 171,5 tona çıkarılmış oldu.
Portakal satışlarında 2,2 milyon kiloluk fark
Başka bir firmanın 2026’nın ilk üç ayında faturayla yaklaşık 13,5 milyon kilogram ürün sattığı, buna karşılık Hal Kayıt Sistemi’ne yalnızca 8,4 milyon kilogramlık satış bildirdiği tespit edildi.
Firmanın sanayi tipi portakal satışlarının ise kayıtlı ürün alımlarını yaklaşık 2,2 milyon kilogram aştığı belirtildi. Dönem başındaki stokun da bu farkı karşılamaya yetmediği rapora yansıdı.
Fiyatların hangi yöntemlerle yükseltildiği araştırılıyor
İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığının açıklamasına göre bazı büyük tedarikçilerin;
Ürün arzını gerçekte olduğundan az gösterdiği,
Çiftçiden alış maliyetlerini yüksek yazdığı,
Sahte müstahsil makbuzları düzenlediği,
Tedarik zincirini gereksiz yere uzattığı,
Bu yöntemlerle fiyatları yukarı yönlü etkilediği ileri sürülüyor.
Soruşturma; fiyatları etkileme, Vergi Usul Kanunu’na muhalefet, belgede sahtecilik ve suçtan kaynaklanan mal varlığı değerlerini aklama suçları yönünden yürütülüyor.
