Yediğimiz gıdalar yalnızca kilomuzu veya kalp-damar sağlığımızı değil, hücrelerimizin ne kadar hızlı yaşlandığını da etkiliyor olabilir.
Nature Communications dergisinde yayımlanan yeni araştırmada Almanya'daki Rhineland Study kapsamında 6 bin 470 yetişkinin beslenme alışkanlıkları ile biyolojik yaşlanma göstergeleri karşılaştırıldı. Katılımcıların ortalama yaşı 56,3'tü.
Araştırmacılar Akdeniz diyeti, DASH, MIND, Alternatif Sağlıklı Beslenme İndeksi (AHEI), Nordic diyet ve bitki ağırlıklı beslenme dahil 10 farklı beslenme skorunu değerlendirdi.
Hücrelerin yaşı DNA'dan ölçüldü
Çalışmada kişinin nüfus cüzdanındaki yaşı yerine DNA üzerindeki kimyasal değişimleri ölçen epigenetik yaşlanma göstergeleri kullanıldı.
GrimAge Acceleration, PhenoAge Acceleration ve DunedinPACE gibi ölçümlerle biyolojik yaşlanmanın kişinin kronolojik yaşına göre daha hızlı mı yoksa daha yavaş mı ilerlediği araştırıldı.
Genel olarak daha kaliteli beslenme, daha olumlu epigenetik yaşlanma göstergeleriyle ilişkilendirildi. Ancak araştırmacılar katılımcıları sigara kullanımına göre ayırdıklarında daha dikkat çekici bir sonuç ortaya çıktı.
Sigara içenlerde ilişki daha belirgin
Akdeniz, DASH, AHEI, Nordic ve bitki ağırlıklı beslenme skorlarının yüksek olması ile daha yavaş epigenetik yaşlanma arasındaki bağlantı halen sigara içenlerde daha güçlüydü.
Araştırmacılar bulgunun yalnızca ilk çalışma grubuna özgü olup olmadığını görmek için sonuçları Almanya'daki bağımsız EPIC-Potsdam kohortunda da inceledi.
Burada da halen sigara içenlerde DASH, MIND, AHEI ve bitki ağırlıklı beslenmeye daha yüksek uyum, GrimAge göstergesinde daha yavaş epigenetik yaşlanmayla ilişkilendirildi.
Sağlıklı beslenme sigaranın zararını siliyor mu?
Araştırmanın sonucu bu şekilde yorumlanmamalı.
Çalışma gözlemsel olduğu için sağlıklı beslenmenin sigaranın hücresel zararlarını giderdiğini veya sigara içmenin sağlık risklerini telafi ettiğini kanıtlamıyor.
Araştırmacılar yalnızca sigara içmeye devam eden kişiler arasında daha sağlıklı beslenenlerin bazı epigenetik yaşlanma göstergelerinin daha olumlu olduğunu ortaya koyuyor.
Sigaranın oksidatif stres ve inflamasyon gibi süreçler üzerindeki güçlü etkileri düşünüldüğünde, beslenmeyle ilişkili farklılıkların yüksek biyolojik stres altında daha görünür hale gelmesi olası açıklamalardan biri. Ancak araştırma bunun mekanizmasını kanıtlamış değil.
Tek bir diyet değil, ortak özellikler öne çıktı
Araştırmanın bir başka önemli sonucu ise etkinin tek bir beslenme modeline bağlı olmaması.
Akdeniz, DASH, Nordic ve bitki ağırlıklı beslenme modellerinin içerikleri farklı olsa da ortak noktaları sebze, meyve, tam tahıl ve bitkisel gıdaların daha fazla; yüksek derecede işlenmiş ve besin kalitesi düşük ürünlerin ise daha sınırlı tüketilmesi.
Araştırmacılar, farklı sağlıklı beslenme modellerinin DNA metilasyonu üzerinden hücresel yapı, metabolizma ve sinyal mekanizmalarıyla ilişkili ortak biyolojik yollarla bağlantılı olduğunu belirledi.
Bulgular, beslenme kalitesi ile biyolojik yaşlanma arasındaki ilişkinin özellikle sigara gibi güçlü bir risk faktörüne maruz kalan kişilerde ayrıca araştırılması gerektiğine işaret ediyor.
