Türkiye’nin en önemli salçalık domates üretim merkezlerinden Bursa Karacabey’de fiyatla başlayan kriz, ürünlerin tarlada ve fabrika kapılarında kalmasıyla büyüyor.
Üreticiler, farklı gerekçelerle fabrikaların kabul etmediği kasa kasa domatesi tırlara yükleyerek meraya döktü. Görüntülerde, tüketilebilecek durumdaki tonlarca domatesin araçlardan boşaltılarak toprağa gömüldüğü görüldü.
Videoyu kaydeden Karacabeyli üretici Uğur Birinç, çiftçinin büyük zarar ettiğini belirterek yetkilileri yardıma çağırdı.
“Karacabey’deki domates tarlada kalır”
Gıda Bülteni’ne konuşan Uğur Birinç, fabrikaların sezona geç başlaması nedeniyle hasat edilen ürünün bölgede biriktiğini söyledi.
Birinç, “Bu sene fabrikalar geç açıldı. Karacabey’deki mal kalkmaz. Günde 60 bin ton hasat oluyor. Bu mal tarlada kalır, sorun daha da büyüyecek” dedi.
Karacabey’de 14 salça fabrikası bulunduğunu belirten üreticiler, ilçenin fabrikaların hammadde ihtiyacı nedeniyle Türkiye’nin önde gelen salçalık domates üretim merkezlerinden biri haline geldiğine dikkat çekiyor. Ancak fabrikaların zamanında ve yeterli miktarda ürün almaması, hasadın en yoğun döneminde büyük bir yığılmaya yol açıyor.
“Tarlayı ekmeyen aracıdan ürün alınıyor”
Birinç, krizin yalnızca fabrikaların geç açılmasından kaynaklanmadığını, üretici ile fabrika arasındaki aracılık sisteminin de fiyatları aşağı çektiğini öne sürdü.
“Fabrikalar çiftçiden almıyor, tarla ekmeyen aracıdan mal alınıyor” diyen Birinç, şu iddiaları dile getirdi:
“Tarla ekmeden fabrikaya taahhüt veren aracılar var. Bunların önlenmesi lazım. Fabrikaya 5,25 TL’den taahhüt veren aracı, şimdi gelip bizden domatesi 3–3,5 TL’ye almaya çalışacak. Çiftçi bu fiyatla zarar eder.”
Domates para etmezken maliyet çiftçinin sırtında
Gıda Bülteni’nin daha önce gündeme getirdiği salçalık domates krizinde, Karacabey’de serbest piyasa fiyatı kilogram başına 4,5 TL’ye kadar gerilemişti. Toplama ve nakliye masrafları çıkarıldığında üreticinin elinde yaklaşık 3 TL kaldığı belirtilmişti.
Karacabey Ziraat Odası İkinci Başkanı Ramazan Düzen de “Bugün 3 liraya sakız bile yok” sözleriyle fiyatlara tepki göstermişti.
Bölgede bir dekar salçalık domatesin üretim maliyetinin yaklaşık 50 bin TL’ye ulaştığı, dekardan ortalama 10 ton ürün alınabildiği belirtiliyor. Hasat için kilogram başına yaklaşık 1 TL, fabrikaya nakliye için de 30–40 kuruş harcanıyor.
Ödemiş ve Tire’de domates üretimi bitti iddiası!
Benzer bir tablonun daha önce İzmir’in Ödemiş ve Tire ilçelerinde yaşandığı öne sürülüyor. Bölgede uzun yıllardır salça fabrikaları faaliyet göstermesine rağmen salçalık domates ve biber üretiminin büyük ölçüde sona erdiği belirtiliyor.
Üreticiler, şirketlerin belirlediği düşük fiyatlar nedeniyle çiftçinin domates ve biber ekmekten vazgeçtiğini, fabrikaların ise ihtiyaç duydukları ürünü Adana ve Antalya gibi farklı üretim bölgelerinden getirerek çalışmayı sürdürdüğünü iddia ediyor.
