Türkiye’den ihraç edilen biberlerle ilgili Avrupa Birliği Gıda ve Yem için Hızlı Alarm Sistemi'ne (RASFF) yeni bir bildirim yapıldı.
2026.7378 numarasıyla 20 Ağustos'ta yayımlanan bildirime göre Bulgaristan, Türkiye'den gelen tatlı biberlerde chlorpyrifos-methyl tespit etti.
Sınır kontrolünde yakalanan sevkiyatın Avrupa pazarına girişine izin verilmedi ve ürünler için imha kararı alındı. RASFF, bildirimin risk seviyesini de “ciddi” olarak sınıflandırdı.
Biberde limitin 10 katı çıktı
Laboratuvar analizinde biberlerde chlorpyrifos-methyl miktarı 0,100 ± 0,050 mg/kg olarak ölçüldü.
RASFF kaydında ürün için maksimum kalıntı limiti 0,01 mg/kg olarak gösteriliyor. Merkez ölçüm değeri esas alındığında biberdeki pestisit kalıntısı limitin 10 katına ulaşıyor.
Daha da dikkat çekici olan ise bulunan maddenin Türkiye'de kullanımına izin verilen sıradan bir pestisit olmaması.
Klorpirifos nedir, neden tehlikeli?
Klorpirifos, organofosfat grubuna ait bir böcek öldürücü. Uzun yıllar boyunca narenciye, sebze ve meyve üretiminde zararlılarla mücadelede kullanıldı.
Ancak bilimsel çalışmalar, bu maddenin sinir sistemi üzerinde ciddi toksik etkiler oluşturduğunu ortaya koydu.
Klorpirifosun en kritik risklerinden biri, plasenta bariyerini aşabilmesi. Yani hamile bir kadının maruziyeti durumunda, madde anne karnındaki bebeğe doğrudan ulaşabiliyor.
KLORPRİFOS ZARARLARI NELER?
Bilimsel yayınlarda, gebelik döneminde klorpirifosa maruz kalmanın; Beyin gelişimini olumsuz etkileyebildiği, zeka puanında düşüşle ilişkilendirildiği, dikkat eksikliği ve öğrenme güçlüğü riskini artırdığı ortaya konulmuş durumda.
Türkiye'de 2021'den beri yasak
Chlorpyrifos-methyl, geçmişte tarımsal ürünlerin yanı sıra depolanmış tahıllardaki zararlılarla mücadelede de kullanıldı.
Ancak insan sağlığına ilişkin kaygılar nedeniyle Avrupa Birliği, chlorpyrifos ile chlorpyrifos-methyl'in onaylarını 2020 yılında yenilemedi. Türkiye de daha sonra aynı yönde karar aldı. Tarım ve Orman Bakanlığı'nın kendi açıklamasına göre chlorpyrifos-methyl aktif maddesinin Türkiye'deki kullanımı 31 Aralık 2021 tarihinde sonlandırıldı.
Ancak Bulgaristan'dan gelen bildirim, Türkiye'de hâlâ merdiven altı kullanımın sürdüğünü ortaya koyuyor.
Yasaklı tarım zehri 5 yıl sonra biberde nasıl çıktı?
RASFF bildiriminin ortaya çıkardığı en önemli soru da burada başlıyor. Türkiye'de kullanımı 2021'in sonunda sonlandırılmış bir tarım ilacının kalıntısı, 2026 yılında Türkiye'den ihraç edilen taze biberde nasıl tespit edildi?
Bulgunun kaynağının belirlenmesi için üretici ve ürünün geriye doğru izlenmesi gerekiyor. Tek bir RASFF bildirimi, yasaklı maddenin Türkiye'de ne ölçüde kullanılmaya devam ettiğini göstermiyor.
Ancak aradan yaklaşık beş yıl geçtikten sonra taze üründe kalıntı tespit edilmesi, yasaklı pestisitlerin sahadaki denetimi konusunda soru işareti yaratıyor.
Peki iç piyasadaki biberler?
Bulgaristan'da yakalanan sevkiyat henüz Avrupa pazarına sunulmadan sınırda durduruldu. RASFF kaydına göre ürünler piyasaya hiç verilmedi ve imha edildi.
Ancak Türkiye'deki tüketici açısından yanıtlanması gereken soru farklı: Aynı üretim bölgesinden veya üreticiden iç piyasaya biber verildi mi?
RASFF kaydı tek başına bunun yanıtını vermiyor. Bu nedenle “Türkiye'deki biberlerde de chlorpyrifos-methyl var” demek mümkün değil.
Buna karşılık yasaklı bir pestisitin ihracata giden üründe tespit edilmiş olması, aynı üretim kaynağından iç piyasaya verilen ürünlerin de kontrol edilmesini önemli hale getiriyor.
