Tarım arazisi bulunan ancak uzun süredir ekim yapmayan vatandaşları yakından ilgilendiren uygulamada saha çalışmaları devam ediyor.
Afyonkarahisar İl Tarım ve Orman Müdürlüğü, “İşlenmeyen Tarım Arazilerinin Tespitine Yönelik Arazi Çalışmalarımız Devam Ediyor” başlığıyla yaptığı açıklamada, üst üste iki yıl süreyle işlenmediği değerlendirilen tarım arazilerinin teknik personel tarafından yerinde kontrol edildiğini duyurdu.
İşlenmeyen tarım arazileri listeleniyor
İl Müdürlüğünün paylaştığı fotoğraflarda da ekiplerin arazileri sahada incelediği görülüyor. Kurum, çalışmaların amacının işlenmeyen tarım arazilerinin yeniden tarımsal üretime kazandırılması olduğunu belirtti.
Ancak uygulama yalnızca Afyonkarahisar'la sınırlı değil. Türkiye'nin farklı illerinde işlenmeyen tarım arazilerinin belirlenmesine ilişkin tespit, ilan ve kiralama süreçleri yürütülüyor.
2 yıl işlenmeyen tarla ne olacak?
Uygulamanın hukuki dayanağını 22 Ağustos 2024 tarihinde Resmî Gazete'de yayımlanan İşlenmeyen Tarım Arazilerinin Tarımsal Amaçlı Kiraya Verilmesine İlişkin Yönetmelik oluşturuyor.
Düzenlemeye göre mülkiyeti gerçek veya tüzel kişilere ait olan ve üst üste iki yıl süreyle işlenmeyen tarım arazileri, Bakanlık tarafından tarımsal amaçlarla sezonluk olarak kiraya verilebiliyor.
Dolayısıyla 2026'da gerçekleştirilen arazi kontrollerini yeni bir düzenleme olarak değil, 2024'te başlayan sistemin yeni üretim sezonundaki uygulaması olarak değerlendirmek gerekiyor.
Ekipler tarlanın işlenmediğini nasıl belirliyor?
Bir arazinin işlenip işlenmediğinin belirlenmesi yalnızca masa başındaki kayıtlara göre yapılmıyor.
Yönetmeliğe göre il ve ilçe müdürlükleri bünyesindeki Arazi Tespit Komisyonları; kadastro parsel verileri, uydu görüntüleri, coğrafi bilgi sistemleri, diğer kamu kurumlarından elde edilen veriler ve yerinde gerçekleştirilen arazi kontrollerinden yararlanabiliyor.
Afyonkarahisar'dan paylaşılan son görüntüler de sistemin bu aşamasını gösteriyor. Teknik personel, işlenmediği değerlendirilen arazilerin mevcut durumunu yerinde inceliyor.
Bu nedenle ÇKS'de herhangi bir üretim kaydının bulunmaması tek başına bütün süreci belirleyen kriter değil; arazinin fiili durumu da incelenebiliyor.
Tarla sahibinin elinden mi alınacak?
Hayır. İşlenmeyen arazinin kiraya verilmesi, tarlanın mülkiyetinin devlete veya kiracıya geçmesi anlamına gelmiyor.
Tapu arazi sahibinde kalıyor. Yönetmelik, belirlenen koşulları taşıyan ve üst üste iki yıl işlenmeyen tarım arazilerinin mülkiyeti değiştirilmeden, tarımsal üretimde kullanılmak üzere kiralanmasına imkân sağlıyor.
Kiracı da araziyi istediği şekilde kullanamıyor. Kiralamanın amacı arazinin yeniden tarımsal üretime kazandırılması.
Kira parasını devlet mi alacak?
Hayır. Arazi sahibini ilgilendiren önemli ayrıntılardan biri de kira gelirinin kime ait olduğu.
Kiraya verilecek tarım arazileri için rayiç kira bedeli belirleniyor ve kira bedeli arazi sahibine ödeniyor.
Yönetmelik ayrıca kiralama bedelinin komisyon tarafından belirlenen rayiç kira bedelinden düşük olamayacağını öngörüyor.
Böylece arazi tarımsal üretime kazandırılırken mülk sahibinin kira geliri elde etmesi amaçlanıyor.
Tarlası listede çıkan kişi itiraz edebilir mi?
Evet. Arazi sahibinin itiraz hakkı bulunuyor. İşlenmeyen tarım arazilerinin tespitinin ardından hazırlanan listeler ilan ediliyor. Arazi sahipleri ve diğer ilgililer ilan edilen tespitlere karşı ilgili Arazi Tespit Komisyonuna itirazda bulunabiliyor.
Yönetmelikte yapılan itirazların komisyon tarafından üç gün içinde karara bağlanması öngörülüyor. İtirazların değerlendirilmesinin ardından liste kesinleştiriliyor.
Bu nedenle arazisinin yanlışlıkla işlenmeyen arazi olarak değerlendirildiğini düşünen vatandaşların kendi il veya ilçe Tarım ve Orman Müdürlüğünün duyurularını takip etmesi önem taşıyor.
Nadasa bırakılan tarla da işlenmeyen arazi sayılacak mı?
Her ekilmeyen tarla otomatik olarak “işlenmeyen tarım arazisi” kapsamına alınmıyor.
Özellikle nadas konusunda önemli bir istisna bulunuyor. Yönetmelikte işlenmeyen tarım arazisi tanımlanırken Bakanlık kayıt sistemlerinde nadas olarak kayıtlı araziler kapsam dışında bırakılıyor. Nadas, üretim yapılmayan terk edilmiş bir araziyle aynı şekilde değerlendirilmiyor; bir sonraki üretim dönemi için toprağın hazırlanmasına yönelik tarımsal faaliyet olarak kabul ediliyor.
Dolayısıyla “Bu yıl ürün ekmedim, tarlam kiraya verilecek” şeklinde bir sonuç çıkarmak doğru değil. Esas kriterlerden biri arazinin üst üste iki yıl işlenmemesi.
Türkiye genelinde tespitler yapılıyor
Afyonkarahisar'daki son çalışma, Türkiye genelinde yürütülen uygulamanın sahadaki örneklerinden biri.
Çankırı İl Tarım ve Orman Müdürlüğünün faaliyet raporunda da 2025 yılı işlenmeyen tarım arazilerinin tespit edilerek askıya çıkarıldığı ve Bakanlığa bildirildiği, 2026 üretim sezonu için işlenmeyen tarım arazilerinin tespit çalışmalarının devam ettiği belirtiliyor.
Ankara'daki çalışmalar ise sistemin hangi aşamalardan geçtiğini rakamlarla gösteriyor. İl Müdürlüğünün verilerine göre 2025 yılında 7 ilçede 61 parselde 1.099 dekar alan birinci yıl işlenmeyen arazi olarak tespit edildi.
İki yıl üst üste işlenmediği belirlenen arazilerde ise 5 ilçede 25 parsel ve yaklaşık 622,5 dekar alan tespit edildi. İtiraz ve askı süreçlerinin ardından kiralanabilecek arazilere ilişkin işlemler gerçekleştirildi.
İşlenmeyen tarım arazileri kime kiralanıyor?
Kiralamada da belirli kurallar bulunuyor. Araziler öncelikli olarak arazinin bulunduğu yerleşim yerinde ikamet edenlere, sivil toplum kuruluşlarına ve meslek odalarına kiralanabiliyor. Birden fazla talep olması durumunda yönetmelikte belirtilen öncelikler ve teklif edilen kira bedelleri dikkate alınıyor.
Kiracı, araziyi sözleşmede belirtilen şartlara uygun olarak tarımsal üretimde kullanmak zorunda. Bakanlık birimleri kiralanan arazilerin amacına uygun kullanılıp kullanılmadığını da takip edebiliyor.
işlenmeyen tarım arazileri listesi nerede yayınlanıyor?
Tarlası olanların il müdürlüğü ilanlarını takip etmesi gerekiyor
Afyonkarahisar'da ekiplerin yeniden sahaya çıkması özellikle uzun süredir ekilmeyen arazisi bulunan vatandaşlar açısından önemli.
Çünkü süreç yalnızca tarlanın uzaktan veya kayıtlardan belirlenmesiyle bitmiyor. Saha tespiti, listeleme, ilan, itiraz, kesinleştirme, rayiç kira bedelinin belirlenmesi ve kiralama birbirini takip eden aşamalardan oluşuyor.
Bu nedenle tarlası iki yıldır ekilmeyen bir arazi sahibinin ilk yapması gereken, arazisinin otomatik olarak kiraya verildiğini düşünmek yerine bulunduğu ilin Tarım ve Orman Müdürlüğü tarafından yayımlanan “işlenmeyen tarım arazileri” listelerini ve duyurularını takip etmek.
Afyonkarahisar'dan gelen son görüntülerin ortaya koyduğu nokta ise net: 2024'te mevzuata giren işlenmeyen tarım arazilerinin üretime kazandırılması uygulamasında 2026 sezonuna ilişkin saha kontrolleri devam ediyor ve ekipler işlenmediği değerlendirilen parselleri artık arazide yerinde kontrol ediyor.
