Tip 1 diyabetin ilk işaretleri, kan şekeri yükselmeden ve çocukta herhangi bir belirti görülmeden yıllar önce bağırsaklarda ortaya çıkıyor olabilir.
Nature Metabolism dergisinde yayımlanan yeni bir araştırma, çocukluk döneminde bağırsak mikrobiyomunun nasıl geliştiği ile Tip 1 diyabet riski arasında dikkat çekici bir bağlantı ortaya koydu.
ABD, Almanya, İsveç ve Finlandiya'dan Tip 1 diyabet açısından genetik riski yüksek 887 çocuk, yaşamlarının ilk altı yılı boyunca takip edildi. Araştırmacılar çocuklardan alınan 12 bin 151 dışkı örneğini analiz ederek bağırsak bakterilerinin zaman içindeki değişimini izledi.
Bağırsak gelişimi erken duranlarda risk 3 kat
Araştırmacılar çocukların bağırsak mikrobiyomunda üç farklı gelişim modeli belirledi: erken olgunlaşan, geç olgunlaşan ve gelişimi erken dönemde plato yapan mikrobiyom.
En dikkat çekici sonuç son grupta ortaya çıktı.
Bağırsak mikrobiyomu gelişmeye başladıktan sonra erken dönemde duraklayan çocuklarda bakteri çeşitliliği yaşamın ilk üç yılında düşük kaldı. Bu çocuklarda Tip 1 diyabet veya hastalıktan önce gelişebilen adacık otoimmünitesi riski, mikrobiyomu erken olgunlaşan çocuklara göre yaklaşık 3,2 kat yüksek bulundu.
Tip 1 diyabette bağışıklık sistemi, pankreasta insülin üreten beta hücrelerine saldırıyor. Bu bağışıklık tepkisi, çocukta diyabet belirtileri ortaya çıkmadan yıllar önce başlayabiliyor.
Katı gıdaya geçiş bağırsakları da değiştiriyor
Araştırma, çocuk büyüdükçe bağırsak bakterilerinde meydana gelen değişimi de ortaya koydu.
Yaşamın erken dönemlerinde anne sütündeki bileşenlerden yararlanmaya uyum sağlamış Bifidobacterium türleri öne çıkarken, beslenme çeşitlendikçe daha karmaşık karbonhidratları ve lifleri parçalayabilen bakterilerin ağırlığı artıyor.
Erken olgunlaşan mikrobiyoma sahip çocuklarda bu geçiş daha hızlı gerçekleşti. Mikrobiyomu erken plato yapan çocuklarda ise katı gıdalara geçilmiş olmasına rağmen mikrobiyomun işlevsel gelişimi aynı ölçüde ilerlemedi.
Araştırmada yaşın yanı sıra emzirme, katı gıdaya geçiş ve doğum şeklinin de bağırsak mikrobiyomundaki farklılıklarla ilişkili olduğu belirlendi.
“Diyabete bu gıdalar neden oluyor” sonucu çıkarılamaz
Çalışma belirli bir gıdanın bağırsak mikrobiyomunu bozarak Tip 1 diyabete neden olduğunu göstermiyor. Araştırmacılar da bulunan ilişkinin neden-sonuç ilişkisi olarak yorumlanamayacağını özellikle vurguluyor.
Bir diğer önemli sınırlama ise araştırmaya katılan çocukların genel nüfusu temsil etmemesi. Çalışmadaki çocuklar Tip 1 diyabet açısından genetik olarak yüksek risk taşıyan gruptan seçildi. Sonuçların diğer çocuklarda da geçerli olup olmadığının yeni araştırmalarla belirlenmesi gerekiyor.
Buna rağmen araştırmacılar, bağırsak mikrobiyomunun gelişim biçiminin genetik bilgilerle birlikte değerlendirilmesinin gelecekte Tip 1 diyabet riskinin belirtiler ortaya çıkmadan daha erken belirlenmesine yardımcı olabileceğini düşünüyor.
Çalışmanın ortak yazarı Daniel Wang'a göre mikrobiyomun diyabetin ilerlemesindeki rolünün anlaşılması, gelecekte hastalığın klinik belirtilerini geciktirmeye veya önlemeye yönelik yeni stratejilerin geliştirilmesinin önünü açabilir.
