Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü'nün (FAO) son verileri, dünya gıda piyasalarında arz kaynaklı baskının yeniden güçlendiğini ortaya koydu.
FAO Gıda Fiyat Endeksi Ağustos 2026'da 133,3 puana yükseldi. Endeks bir ayda yüzde 1,9, geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 2,5 arttı. Üstelik FAO'nun izlediği tahıl, bitkisel yağ, et, süt ürünleri ve şeker gruplarının tamamında fiyat artışı yaşandı.
FAO Başekonomisti Maximo Torero, iklim şokları, jeopolitik gerilimler ve ticaret lojistiğindeki aksaklıkların gıda piyasalarında arz beklentilerini sıkılaştırdığına dikkat çekti.
Buğday bir yılda yüzde 15 pahalandı
En dikkat çekici artışlardan biri temel gıdaların hammaddesi olan tahılda yaşandı.
FAO Tahıl Fiyat Endeksi ağustosta yüzde 2,2 yükselirken buğday fiyatları bir ayda yüzde 2,6, bir yılda ise yüzde 15 arttı. Sıcak ve kurak hava nedeniyle Avrupa'da üretim beklentilerinin gerilemesi ve Karadeniz'deki ihracat lojistiğinde yaşanan sorunlar artışın nedenleri arasında gösterildi.
Şekerdeki aylık yükseliş ise yüzde 11,9'a ulaştı. Süt ürünleri yüzde 2,3, et yüzde 1, bitkisel yağlar yüzde 0,6 arttı.
Bununla birlikte FAO verileri dünyada gıdanın tükenmek üzere olduğu anlamına gelmiyor. Kuruluş 2026/27 sezonu sonunda küresel tahıl stok/kullanım oranını yüzde 31,6 olarak öngörüyor ve küresel arz durumunu tarihsel açıdan hâlâ görece rahat olarak değerlendiriyor. Risk daha çok üretim, lojistik ve fiyatlarda yaşanabilecek yeni şoklarda yoğunlaşıyor.
İngiltere: Evde üç günlük gıda bulundurun
Avrupa'da ise tartışma fiyatlardan çok kriz sırasında marketlere gıdanın ulaşıp ulaşamayacağı üzerinde yoğunlaşıyor.
İngiltere hükümetinin acil durum hazırlıklarında hanelere üç günlük yiyecek ve kişi başına günlük 2,5-3 litre su bulundurmaları tavsiye ediliyor.
Ağustos ayında açıklanan 2026 Kamuoyu Risk Algısı ve Acil Durum Hazırlığı Araştırması, İngilizlerin yüzde 60'ının pişirmeye ihtiyaç duymayan üç günlük dayanıklı gıdaya sahip olduğunu gösterdi. Üç günlük yeterli şişelenmiş suya sahip olanların oranı ise kişi başına günlük üç litre hesabıyla yalnızca yüzde 4 olarak belirlendi.
İngiltere'nin Temmuz ayında yayımladığı 2026 Ulusal Risk Kaydı da ülkenin karşı karşıya olduğu büyük çaplı krizlere hazırlığı yeniden gündeme taşımış durumda.
Hollanda'da yeni uyarı: Market rafları 2-3 günde boşalabilir
Asıl çarpıcı yeni uyarı ise Hollanda'dan geldi. Tarım, Balıkçılık, Gıda Güvenliği ve Doğa Bakanlığının talebiyle Clingendael Enstitüsü ve Erasmus Üniversitesi uzmanlarınca hazırlanan “Hollanda'da Gıda Stokları: Hazırlık mı, İsraf mı?” başlıklı rapor 18 Eylül'de parlamentoya sunuldu.
Araştırmaya göre Hollanda'nın son derece verimli çalışan gıda dağıtım sisteminin zayıf noktalarından biri, marketlerin ve tedarikçilerin büyük stoklar yerine sürekli ürün akışına dayanması.
Lojistik ve ödeme sistemlerini etkileyen geniş çaplı bir siber saldırı halinde bazı market raflarının iki-üç gün içerisinde boşalabileceği hesaplandı. Uzun süreli elektrik kesintileri, sel ve aşırı hava olayları, savaş veya ulaşımın kesilmesi de benzer riskler arasında gösterildi.
Üç gün değil, sekiz günlük yiyecek önerdiler
Hollanda hükümeti halen vatandaşlara acil durumlarda kendi ihtiyaçlarını 72 saat karşılayabilecek hazırlık yapmalarını öneriyor. Yeni raporu hazırlayan araştırmacılar ise gıda için bunun yeterli olmayabileceğini belirterek hanelerde sekiz günlük dayanıklı yiyecek bulunmasını tavsiye etti.
Öneri henüz Hollanda hükümetinin resmi olarak benimsediği yeni bir sekiz günlük stok kuralı değil. Ancak hükümetin kendi açıklamalarında da elektrik kesintisi, sel, savaş, siber saldırı ve sabotajın gıda üretimi ve dağıtımını aksatabilecek riskler arasında sayılması dikkat çekiyor.
