Sabah kahvaltısıyla birlikte alınan küçük bir vitamin kapsülü, gerçekten daha genç kalmanın anahtarlarından biri olabilir mi? Günümüzde birçok kişi daha uzun yaşamanın ötesinde daha sağlıklı ve kaliteli bir yaşam sürmenin yollarını arıyor. Bu arayışın merkezinde ise beslenme, yaşam tarzı ve giderek daha fazla konuşulan vitamin takviyeleri yer alıyor. Bilim insanlarının yeni yayımladığı bir araştırma, günlük multivitamin kullanımının biyolojik yaşlanma üzerinde ölçülebilir ama sınırlı bir yavaşlatıcı etki yaratabileceğini gösteriyor.
Multivitaminler biyolojik yaşlanmayı yavaşlatabilir mi?
Nature Medicine'de yayımlanan araştırmaya göre, iki yıl boyunca her gün multivitamin kullanan kişilerde biyolojik yaşlanma süreci yaklaşık dört ay daha yavaş ilerledi.
Araştırmanın kıdemli yazarı aynı zamanda Harvard Tıp Fakültesi Epidemiyoloi uzmanı Doç. Dr. Howard Sesso, günümüzde insanların yalnızca daha uzun yaşamak değil aynı zamanda yaşam kalitesini koruyarak yaşlanmak istediğini belirtiyor. Araştırmacılara göre bu tür bulgular, sağlıklı yaşlanmayı destekleyebilecek erişilebilir ve güvenli yöntemlerin araştırılması açısından önemli bir kapı aralayabilir.
Ancak uzmanlar multivitaminlerin tek başına mucizevi bir çözüm olmadığını özellikle vurguluyor. Birçok kişi günlük beslenmeyle yeterli mikro besin alamıyor. Araştırmada dikkat çekilen önemli noktalardan biri de mikro besin eksikliklerinin yaygınlığı oldu. Bilim insanlarına göre birçok kişi günlük beslenme yoluyla yeterli miktarda vitamin ve mineral alamıyor.
İyot, E-vitamini, kalsiyum ve demir özellikle besin öğelerinde eksikliği en sık görülen vitaminler. Bu nedenle multivitamin-multimineral (MVM) takviyeleri dünyada en yaygın kullanılan besin destekleri arasında yer alıyor. Bu ürünler genellikle günlük önerilen vitamin ve mineral miktarını karşılamayı ve olası eksiklikleri azaltmayı hedefliyor.
Biyolojik yaş nedir ve nasıl ölçülür?
Bilim insanları yaşlanmayı iki farklı şekilde değerlendiriyor:
Kronolojik yaş: Takvimde geçen yılları ifade eder.
Biyolojik yaş: Vücudun gerçek sağlık durumuna göre ne kadar yaşlı olduğunu gösterir.
Biyolojik yaş; hücrelerin, dokuların ve organların zaman içinde uğradığı yıpranma düzeyini yansıtır. Bu süreç; yaşam tarzı, çevresel faktörler, genetik yapı gibi birçok faktörden etkilenir.
Araştırmalarda biyolojik yaş genellikle DNA metilasyonu adı verilen kimyasal işaretlerin incelenmesiyle ölçülüyor. Bu işaretler zamanla değişerek yaşlanma hızının bilimsel olarak takip edilmesine yardımcı oluyor.
Multivitamin araştırması nasıl yapıldı?
Araştırmacılar ortalama yaşı 70 civarında olan 958 sağlıklı kişinin verilerini analiz etti. Katılımcılar dört farklı gruba ayrıldı:
Multivitamin + kakao özü
Multivitamin + plasebo
Kakao özü + plasebo
Çift plasebo
Araştırma sonuçlarına göre:
Multivitamin kullanan grupta biyolojik yaşlanma daha yavaş ilerledi. Kakao özünün ise yaşlanma göstergeleri üzerinde anlamlı bir etkisi görülmedi. Multivitamin kullanan kişilerde ölüm riskiyle ilişkilendirilen iki önemli biyolojik gösterge olan PCGrimAge ve PCPhenoAge değerlerinin daha yavaş arttığı belirlendi. Ayrıca biyolojik yaşı kronolojik yaşından daha yüksek olan kişilerde koruyucu etkinin daha belirgin olduğu gözlemlendi
Multivitaminler tek başına yeterli mi?
Uzmanlara göre araştırmanın sonuçları umut verici olsa da genel nüfus için kesin klinik faydalar henüz net değil. Bazı bilim insanları multivitaminlerin yaşlanma üzerinde potansiyel bir rolü olabileceğini, ancak bu etkinin oldukça sınırlı olduğunu belirtiyor.
Diğer uzmanlar ise vitamin ve minerallerin en iyi kaynağının hâlâ meyve, sebze ve dengeli beslenme olduğunu vurguluyor. Bu nedenle uzmanlara göre sağlıklı yaşlanmanın temelinde şu faktörler yer alıyor; dengeli ve çeşitli beslenme, düzenli fiziksel aktivite, kaliteli uyku, sigara ve aşırı alkolden uzak durmak.
