FAO Başekonomisti Maximo Torero Cullen, raporun tanıtımı öncesinde yaptığı açıklamada, sağlıklı beslenmenin maliyetinin beş yıl içinde yüzde 25 yükseldiğine dikkat çekti.
2021 yılında kişi başına günlük 3,44 doları olan sağlıklı beslenme maliyeti, 2025’te 4,28 dolara ulaştı. Aynı dönemde sağlıklı beslenmeyi karşılayamayan kişi sayısı 2,97 milyardan 2,69 milyara geriledi. Ancak buna rağmen dünya nüfusunun yüzde 32,7’si hâlâ sağlıklı beslenmeye ekonomik olarak erişemiyor.
Kalori ucuz, beslenme pahalı
Raporda dikkat çeken en önemli ayrıntılardan biri, sağlıklı beslenmenin maliyetinin yalnızca yeterli miktarda kalori almakla açıklanamaması.
Tahıllar, bakliyat ve kök sebzeler gibi temel gıdalar günlük enerji ihtiyacının önemli bölümünü karşılarken, sağlıklı beslenme maliyetinin yaklaşık yüzde 13’ünü oluşturuyor. Buna karşılık meyve ve sebzeler günlük kalorinin yalnızca yaklaşık yüzde 5’ini sağladığı halde toplam maliyetin yüzde 16’sını oluşturuyor.
Hayvansal kaynaklı gıdaların payı ise sağlıklı beslenme maliyetinin yaklaşık yüzde 30’una ulaşıyor. Böylece beslenme açısından kritik olan meyve, sebze ve kaliteli protein kaynakları, düşük maliyetli temel enerji kaynaklarına göre bütçede çok daha büyük bir yük oluşturuyor.
FAO’nun ortaya koyduğu tabloyu Torero, “Kaloriler ucuz, beslenme pahalı” yaklaşımıyla özetliyor. Kurumun değerlendirmesine göre sorun yalnızca daha fazla gıda üretmek değil; besin değeri yüksek gıdaların üretimden tüketiciye kadar geçen süreçte daha erişilebilir ve uygun fiyatlı hale getirilmesi.
Dünyada 2,69 milyar kişi sağlıklı beslenemiyor
SOFI 2026’ya göre 2025 yılında dünya nüfusunun yüzde 32,7’si sağlıklı bir beslenmenin maliyetini karşılayamadı.
Bölgesel farklılıklar ise oldukça belirgin. Afrika’da sağlıklı beslenmeyi karşılayamayanların oranı yüzde 66,6’ya kadar çıkıyor. Bu oran, küresel ortalamanın iki katından fazla. Asya ve Latin Amerika-Karayipler bölgesinde ise oran Afrika’nın oldukça altında seyrediyor.
Bu nedenle BM raporu, gıda güvenliği tartışmasının yalnızca “yeterli gıda var mı?” sorusundan ibaret olmadığını ortaya koyuyor. Gıdanın bulunabilir olması kadar, insanların gelirleriyle besleyici gıdalara ulaşabilmesi de belirleyici hale geliyor.
Türkiye’de sağlıklı beslenmenin maliyeti ne durumda?
Türkiye açısından bakıldığında tablo, küresel ortalamadan bağımsız değil. FAO’nun 2025 yılında yayımladığı ve 2024 verilerini içeren tabloda Türkiye’de sağlıklı bir beslenmenin maliyeti kişi başına günlük 4,77 dolar olarak hesaplandı. Bu değer 2023’te 4,65 dolar, 2021’de ise 3,80 dolardı.
Daha güncel bir değerlendirmede, FAOSTAT verilerini kullanan OECD’nin 2026 tarihli çalışmasında Türkiye için sağlıklı beslenmenin maliyeti yaklaşık 4,76 dolar, sağlıklı beslenmeyi karşılayamayan nüfusun oranı ise yaklaşık yüzde 7 olarak veriliyor.
Türkiye’de hane bütçesinin yüzde 17,3’ü gıdaya gidiyor
Türkiye İstatistik Kurumu’nun (TÜİK) 2025 Hanehalkı Bütçe Araştırması, gıdanın hane bütçesindeki ağırlığını da ortaya koyuyor.
Türkiye genelinde hanehalklarının tüketim amaçlı harcamalarında gıda ve alkolsüz içeceklerin payı 2025 yılında yüzde 17,3 oldu. Ancak gelir grupları arasındaki fark dikkat çekici.
En düşük gelir grubundaki haneler, toplam tüketim harcamalarının yüzde 29,2’sini gıda ve alkolsüz içeceklere ayırırken, en yüksek gelir grubundaki hanelerde bu oran yüzde 12,4 olarak gerçekleşti.
Türkiye’de gıda fiyatları 2026’da da yükselmeye devam ediyor
TÜİK’in Eylül 2026 Tüketici Fiyat Endeksi verilerine göre Türkiye’de genel tüketici enflasyonu yıllık yüzde 29,73 oldu. Gıda ve alkolsüz içeceklerde yıllık fiyat artışı ise yüzde 27,62 olarak kaydedildi.
Gıda enflasyonundaki yıllık artış, yılın önceki aylarına göre gerilemiş olsa da hane bütçesindeki baskının ortadan kalktığı anlamına gelmiyor. Özellikle protein kaynakları, taze meyve ve sebzeler gibi sağlıklı beslenmenin temel unsurlarının toplam gıda bütçesindeki ağırlığı, sağlıklı beslenme ile ekonomik erişim arasındaki ilişkiyi daha önemli hale getiriyor.
Dört kişilik ailenin aylık gıda harcaması ne kadar?
Türkiye’deki tabloyu hane bütçesi açısından gösteren bir başka güncel veri de TÜRK-İŞ’in Eylül 2026 araştırması.
TÜRK-İŞ’e göre Ankara’da yaşayan dört kişilik bir ailenin sağlıklı, dengeli ve yeterli beslenebilmesi için yapması gereken aylık asgari gıda harcaması 37 bin 801 lira oldu.
Aynı araştırmada gıda, konut, ulaşım, eğitim, sağlık ve diğer temel ihtiyaçların tamamı dikkate alındığında dört kişilik bir ailenin aylık yoksulluk sınırı 123 bin 130 liraya yükseldi.
Sağlıklı beslenme neden pahalı?
Sağlıklı bir beslenme düzeninde yalnızca yeterli enerji almak değil; farklı besin gruplarından yeterli protein, vitamin, mineral, lif ve sağlıklı yağları almak gerekiyor.
Bu nedenle yalnızca ekmek, pirinç, makarna veya benzeri düşük maliyetli enerji kaynaklarına dayanan bir beslenme, ekonomik açıdan daha ulaşılabilir olsa da beslenme açısından bütün gereksinimleri karşılamayabiliyor.
FAO’ya göre sağlıklı beslenmenin maliyetini artıran temel unsurlar arasında tarımsal üretim maliyetleri, verimlilik, gıda kayıpları, depolama, soğuk zincir, taşıma, işleme ve pazarlama gibi üretimden tüketiciye uzanan zincirin farklı aşamaları bulunuyor.
Kurum, özellikle besleyici gıdaların üretimini artıracak yatırımların yanı sıra lojistik altyapının güçlendirilmesinin de maliyetleri aşağı çekebileceğine dikkat çekiyor.
