Türkiye'de gıda israfı yıllardır ekonomik kayıplar üzerinden tartışılıyor. Ancak Su Politikaları Derneği'nin yayımladığı "Çöpe Giden Sularımız" başlıklı rapor, israfın görünmeyen yüzüne dikkat çekiyor: Su ayak izi.
Rapora göre çöpe giden her ekmek, aslında üretimi için kullanılan suyun da boşa gitmesi anlamına geliyor. Dernek, farklı kurumların verilerini ve su ayak izi hesaplamalarını bir araya getirerek yaptığı değerlendirmede, yalnızca ekmek israfı nedeniyle yılda 1 ila 1,5 milyar metreküp "sanal su"nun kaybedildiğini hesapladı. Raporda bu miktarın, İstanbul ve Ankara'ya bir yılda sağlanan toplam su miktarına karşılık geldiği ifade edildi.
Günde 12 milyon ekmek çöpe gidiyor
Raporda yer verilen değerlendirmeye göre Türkiye'de günlük yaklaşık 100 milyon ekmek üretildiği kabul edilirken, Türkiye İsrafı Önleme Vakfı'nın (TİSVA) açıkladığı veriler esas alındığında bunun yaklaşık 12 milyonunun çöpe gittiği belirtiliyor.
Bu da üretilen ekmeklerin yaklaşık yüzde 12'sinin tüketilemediği anlamına geliyor. Ancak rapor, günlük israf edilen ekmek sayısına ilişkin farklı resmi veriler bulunduğunu ve bu konuda güncel, kapsamlı bir ulusal çalışmaya ihtiyaç duyulduğunu da vurguluyor.
Bir ekmek yaklaşık 400 litre su demek
Raporda kullanılan hesaplamaya göre, 1 kilogram buğday üretimi için yaklaşık 1.300 litre su gerekiyor. Buna göre yaklaşık 300 gram ağırlığındaki bir ekmeğin su ayak izi 400 litre civarında hesaplanıyor.
Bu varsayımdan hareketle, her gün çöpe giden 12 milyon ekmekle birlikte yaklaşık 5 milyon metreküp suyun da boşa harcandığı belirtiliyor. Bu nedenle ekmek israfı yalnızca ekonomik bir kayıp değil, aynı zamanda Türkiye'nin sınırlı su kaynaklarının da gereksiz yere tüketilmesi anlamına geliyor.
Türkiye'de çöpe giden gıdayla her yıl 26,6 milyar metreküp su da kayboluyor
Rapora göre Türkiye'de gıda kaybı ve israfı nedeniyle yılda yaklaşık 26,6 milyar metreküp su ayak izi de boşa gidiyor. Raporda bu miktarın Keban Barajı'nın aktif depolama hacminden daha fazla olduğu belirtiliyor.
"Yeni su kaynağı bulmak kadar önemli"
Raporda Türkiye'nin kişi başına kullanılabilir su miktarının yaklaşık 1.300 metreküp seviyesinde olduğu ve ülkenin "su azlığı yaşayan ülkeler" sınıfında değerlendirildiği hatırlatılıyor.
İklim değişikliğinin etkisiyle gelecekte su kaynakları üzerindeki baskının daha da artacağına dikkat çekilen raporda, ekmek israfının azaltılmasının yalnızca gıda güvenliği açısından değil, su yönetimi açısından da yeni bir su kaynağı geliştirmek kadar önemli bir kaynak verimliliği politikası olduğu değerlendirmesi yapılıyor.
Raporda, çöpe giden gıdanın aslında yalnızca ekmek veya yiyecek olmadığının altı çizilerek, üretim sürecinde kullanılan stratejik su kaynaklarının da sessizce kaybedildiği vurgulanıyor. Bu nedenle gıda israfının azaltılması, hem ekonomik kayıpların önlenmesi hem de iklim değişikliğinin etkilerinin arttığı bir dönemde su kaynaklarının korunması açısından kritik bir adım olarak değerlendiriliyor.
