Gıda ürünlerine kıvam vermek amacıyla kullanılan ksantan sakızı, yeni bir bilimsel araştırmayla yeniden gündeme geldi. Brezilya'daki São Paulo Federal Üniversitesi (UNIFESP) tarafından yürütülen ve PLOS One dergisinde yayımlanan çalışmada, 10 hafta boyunca ksantan sakızı verilen deney hayvanlarında bağırsak sağlığını ilgilendiren önemli değişiklikler tespit edildi.
Araştırmacılar, uzun süreli ksantan sakızı tüketiminin kolon iltihabını artırdığını, bağırsak bariyerini zayıflattığını ve bağırsak mikrobiyotasının dengesini değiştirdiğini belirledi.
Çalışmayı yürüten bilim insanları, elde edilen bulguların doğrudan insanlar için geçerli kabul edilemeyeceğini ancak bu katkı maddesinin uzun süreli tüketiminin daha kapsamlı araştırılması gerektiğini ifade ediyor.
Ksantan sakızı (E415) nedir?
Ksantan sakızı, E415 koduyla bilinen ve gıdalarda kıvam artırıcı, koyulaştırıcı ve dengeleyici olarak kullanılan doğal kaynaklı bir polisakkarit (kompleks karbonhidrat) türüdür.
Bitki kökenli şekerlerin, Xanthomonas campestris adlı bakterinin fermantasyonu ile elde edilir. Gıda sanayisinde ürünlerin daha pürüzsüz, homojen ve uzun süre stabil kalmasını sağlamak amacıyla tercih edilir.
Tüketiciler bu katkı maddesini ürün etiketlerinde;
Ksantan sakızı
Xanthan Gum
E415 isimleriyle görebilir.
E415 Hangi ürünlerde bulunuyor?
Ksantan sakızı, düşündüğünüzden çok daha fazla üründe yer alıyor. Bunların başlıcaları şunlar:
Dondurma
Yoğurt ve sütlü tatlılar
Hazır soslar
Salata sosları
Glutensiz ekmek ve makarnalar
Kek ve pastacılık ürünleri
Protein içecekleri
Bazı gıda takviyeleri
Kıvam artırılmış tıbbi beslenme ürünleri ve özellikle glutensiz ürünlerde hamurun yapısını koruyabilmek için oldukça yaygın şekilde kullanılıyor.
Ksantan sakızın yan etkilerinde neler bulundu?
Araştırmada, ksantan sakızı verilen deney hayvanlarında;
Kolonda iltihaplanma gelişti.
Bağırsak bariyerinin bütünlüğü zayıfladı.
İltihaplanmayı artıran biyolojik belirteçlerde yükselme görüldü.
Bağırsak bakterilerinin dengesi değişti.
Araştırmacılar, bağırsak hücrelerini birbirine bağlayan ve koruyucu bariyerin önemli parçalarından biri olan Claudin-2 adlı proteinde de değişiklik tespit etti. Bunun bağırsak geçirgenliğini artırarak iltihaplanmayı tetikleyebileceği değerlendiriliyor.
"Sorun ara sıra tüketmek değil, her gün maruz kalmak"
Çalışmanın baş araştırmacılarından Alessandra Rischiteli, amaçlarının ksantan sakızını tamamen zararlı ilan etmek olmadığını özellikle vurguluyor. Araştırmacıya göre asıl soru işareti, tek bir üründen alınan küçük miktarlar değil; gün içinde çok sayıda ultra işlenmiş gıda tüketildiğinde ortaya çıkan kümülatif maruziyet.
Bu nedenle bilim insanları, özellikle katkı maddelerinin yoğun kullanıldığı beslenme alışkanlıklarının insan sağlığı üzerindeki etkilerinin daha ayrıntılı incelenmesi gerektiğini belirtiyor.
Prematüre bebeklerle ilgili geçmişte de uyarılar yapılmıştı
Araştırma, ksantan sakızının geçmişte prematüre bebeklerde görülen bazı ciddi bağırsak sorunlarıyla ilişkilendirilmesini de yeniden gündeme taşıdı.
2012 yılında ABD'de ksantan sakızı içeren koyulaştırıcılarla hazırlanan mamaları tüketen prematüre bebeklerde nekrotizan enterokolit vakaları görülmüş, bunun üzerine ABD Gıda ve İlaç Dairesi (FDA) prematüre bebeklerde bu ürünlerin kullanılmaması yönünde uyarı yayımlamıştı. Yeni çalışma ise bu durumun altında yatan biyolojik mekanizmalardan birini açıklayabilecek deneysel kanıtlar sunuyor.
