Hantavirüs, başta fareler olmak üzere bazı kemirgen türleri tarafından taşınan bir virüs grubu olarak biliniyor.
Hanta virüsü nedir?
Hastalık ilk kez Kore’de Hantaan Nehri bölgesinde tanımlandı. Daha sonra ABD başta olmak üzere dünyanın farklı bölgelerinde vakalar görüldü.
Virüs özellikle akciğerler, böbrekler ve dolaşım sistemi üzerinde ağır hasara yol açabiliyor. Bazı türleri ölümcül seyredebildiği için halk sağlığı açısından dikkatle izleniyor.
Hanta virüsü nasıl bulaşır?
Bilimsel kaynaklara göre en yaygın bulaş yolu, enfekte kemirgenlerin dışkı, idrar ve salyasından yayılan mikroskobik parçacıkların solunması.
Özellikle kapalı depolar, kullanılmayan ambarlar, tahıl stok alanları, ahırlar ve kemirgen yoğunluğu bulunan kırsal yapılar riskli alanlar arasında gösteriliyor.
ABD Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezi (CDC), fare dışkısının süpürülmesi veya kuru partiküllerin havaya karışmasının virüsün solunmasına neden olabileceğini belirtiyor.
Hanta virüs gıdayla bulaşır mı?
Uzmanlara göre hantavirüs doğrudan klasik “gıda kaynaklı enfeksiyonlar” sınıfında değerlendirilmiyor. Ancak kemirgenlerin temas ettiği gıda ve depolama alanları önemli risk oluşturabiliyor.
ABD Hastalık Kontrol ve Korunma Merkezleri, fare idrarı, dışkısı veya salyasıyla kirlenmiş gıdaların tüketilmesinin olası bulaş yollarından biri olduğu belirtiliyor.
Özellikle; açıkta saklanan tahıllar, yem depoları, kuru bakliyatlar, kemirgen giren ambarlar, hijyenik olmayan gıda stok alanları riskli ortamlar arasında sıralanıyor.
Tahıl depoları neden riskli görülüyor?
Kemirgenler özellikle tahıl ve yem bulunan alanlara yöneliyor. Uzmanlar, farelerin kurşun kalem kalınlığındaki deliklerden bile geçebildiğine dikkat çekiyor.
Bu nedenle; tahılların metal, cam veya kalın plastik kaplarda saklanması, depo alanlarının kuru tutulması, kemirgen giriş noktalarının kapatılması, açık yem ve gıda bırakılmaması öneriliyor.
Bilimsel rehberlerde, tahıl ve yem depolarındaki fare dışkılarının çıplak elle temizlenmemesi gerektiği özellikle vurgulanıyor.
Hanta virüsü belirtileri neler?
Hastalığın ilk belirtileri çoğu zaman grip ile karıştırılıyor. En sık görülen belirtiler arasında; yüksek ateş, halsizlik, kas ağrısı, mide bulantısı, kusma, ishal, baş dönmesi yer alıyor.
İlerleyen günlerde ise nefes darlığı ve akciğerlerde sıvı birikimi gelişebiliyor. Uzmanlara göre bu aşama hayati risk oluşturabiliyor.
Hanta virüsü öldürür mü?
Bazı hantavirüs türleri ağır akciğer tutulumu nedeniyle ölümcül seyredebiliyor. Özellikle “Hantavirüs Pulmoner Sendromu (HPS)” adı verilen tablo, ciddi solunum yetmezliğine yol açabiliyor.
Sağlık otoriteleri, erken teşhisin kritik olduğunu belirtiyor.
Fare dışkısı bulunan alanlar nasıl temizlenmeli?
Uzmanlar, kemirgen dışkılarının kesinlikle kuru şekilde süpürülmemesi gerektiğini söylüyor. Çünkü bu işlem virüs taşıyan partiküllerin havaya karışmasına neden olabiliyor.
Riskli alanların: dezenfektanla ıslatılması, maske kullanılması, eldiven takılması, kapalı alanların havalandırılması öneriliyor.
CDC ayrıca yoğun kemirgen bulunan alanlarda N95 tipi maske kullanımını tavsiye ediyor.
Yolcu gemisindeki vakalar neden dikkat çekti?
Batı Afrika açıklarında bekletilen yolcu gemisindeki vakalar, hantavirüsün yeniden dünya gündemine taşınmasına neden oldu. Dünya Sağlık Örgütü’nün değerlendirmelerine göre vakalarda nadir görülen “Andes” tipi hantavirüs ihtimali üzerinde duruluyor.
Andes virüsü, insandan insana bulaş potansiyeli gösteren nadir hantavirüs türlerinden biri olarak biliniyor.
Uzmanlar ise genel halk için riskin düşük olduğunu, ancak kemirgen kontrolü ve hijyen önlemlerinin kritik önem taşıdığını vurguluyor.
