Mersin’in Bozyazı ilçesinde tatile giden Tülü ailesinin zehirlenmesine yol açan fosfor sinir gazı nedir, tahıl ambarlarında fosfin gazı neden kullanılır?
Alüminyum fosfit öldürüyor
Türkiye kısa süre arayla pestisit kaynaklı 2 aile faciasına tanık oldu. Geçtiğimiz yıl Kasım ayında Almanya'dan gezmek için İstanbul'a gelen Böcek ailesinin 4 ferdinin otelde yapılan böcek ilaçlaması nedeniyle hayatını kaybetmesinin ardından, fosfor gazına neden olan Alüminyum fosfit kimyasalı geçtiğimiz günlerde Bozyazı'da iki çocuğun ölümüne neden oldu.
Tülü ailesi nasıl zehirlendi?
Karaman'da polis memuru Musa Tülü, eşi Ebru ve çocukları Azra (8) ve Ömer Selim (5) ile birlikte memleketi Mersin'in Bozyazı ilçesindeki ailesini ziyarete geldi. Annesinin yaşadığı dairenin üst katında kalan Tülü ailesi, zehirlenme belirtisiyle hastaneye kaldırıldı.
Bulantı ve kusma şikâyeti sonrası hastaneye kaldırılan Azra Tülü (8) ve Ömer Selim Tülü (5), yapılan tüm müdahalelere rağmen hayatını kaybetti. Anne ve baba ise Mersin Şehir Hastanesi'nde gördükleri tedavinin ardından taburcu edildi.
Evde “fosfor sinir gazı” tespit edildi
Olayın ardından AFAD ekipleri tarafından aile fertlerinin bulunduğu evde inceleme yapıldı. İncelemede, evin ikinci katında bulunan ve buğday deposu olarak kullanılan bölümde “insan sağlığını etkileyebilecek düzeyde fosfor sinir gazı” tespit edildiği bildirildi.
İncelemenin ardından ev tahliye edilerek karantinaya alındı. Soruşturmada, depoda yapılan ilaçlama işlemi üzerinde yoğunlaşılıyor.
Fosfin gazı nedir?
Uzmanlara göre olayda şüphe edilen gazın, tahıl depolarında zararlılarla mücadelede kullanılan alüminyum fosfit maddesinden açığa çıkan fosfin gazı (PH₃) olabileceği değerlendiriliyor.
Fosfin gazı; renksiz, yüksek derecede toksik ve kapalı alanlarda hızla yayılabilen bir gaz olarak biliniyor. Sarımsak ya da çürük balık benzeri bir kokusu olabilse de bazı durumlarda fark edilmeden solunabiliyor.
Özellikle tahıl depoları, silo alanları ve kapalı depolarda kullanılan alüminyum fosfit tabletleri nemle temas ettiğinde fosfin gazı açığa çıkarıyor.
Fosfin gazı zehirlenmesi belirtileri neler?
Tıbbi kaynaklara göre fosfin gazı zehirlenmesi çok hızlı gelişebiliyor. İlk belirtiler arasında baş dönmesi, mide bulantısı, kusma ve nefes darlığı yer alıyor.
İleri vakalarda ise ritim bozukluğu, bilinç bulanıklığı, nöbet, solunum yetmezliği ve çoklu organ hasarı görülebiliyor. Uzmanlar, özellikle kapalı alanlarda yapılan kontrolsüz ilaçlamaların ölümcül sonuçlara yol açabileceği konusunda uyarıyor.
Bir doktorun sosyal medya üzerinden yaptığı değerlendirmede, “Alüminyum fosfit yanlış veya dikkatsiz kullanıldığında ölümcül fosfin gazı salar. Gaz kapalı ortamlarda hızla yayılarak zehirlenmeye yol açar” ifadeleri kullanıldı.
Alüminyum fosfit buğdayda kalıntı bırakır mı?
Bilimsel çalışmalara göre alüminyum fosfit uygulamalarında en büyük risk doğrudan gaz maruziyeti olsa da, yanlış uygulama ve yetersiz havalandırma durumlarında tahıl ürünlerinde fosfin kalıntısı oluşabileceği belirtiliyor.
Uluslararası gıda güvenliği araştırmalarında, fumigasyon sonrası yeterli bekleme süresi uygulanmayan tahıllarda fosfin kalıntılarının tespit edildiği ve bu nedenle maksimum kalıntı limitlerinin (MRL) düzenli olarak kontrol edildiği vurgulanıyor.
Uzmanlar, özellikle buğday ve bakliyat depolarında yapılan fumigasyon işlemlerinin yalnızca eğitimli ve yetkili kişiler tarafından gerçekleştirilmesi gerektiğini belirtiyor. Yanlış doz uygulamaları, kapalı yaşam alanlarına yakın depolama ve yetersiz havalandırma hem çalışanlar hem de çevrede yaşayan insanlar açısından ciddi risk oluşturuyor.
Kapalı alanlarda büyük risk oluşturuyor
Fosfin gazının havadan ağır olması nedeniyle özellikle alt katlarda, bodrumlarda ve kapalı alanlarda birikme riski taşıdığı ifade ediliyor. Bu nedenle tahıl depolarının yaşam alanlarından izole edilmesi gerektiği vurgulanıyor.
Uzmanlara göre fosfin gazına karşı özel bir antidot bulunmuyor. Tedavi, yoğun bakım desteği ve organ fonksiyonlarının korunmasına dayanıyor. Erken müdahale ise hayati önem taşıyor.
Böcek ailesi vakası yeniden gündemde
Mersin’de yaşanan olay, daha önce ilaçlama nedeniyle yaşamını yitiren Böcek ailesi vakasını yeniden gündeme taşıdı. Uzmanlar, özellikle tarımsal ilaçlama ve fumigasyon işlemlerinde denetimlerin artırılması gerektiğini belirterek, kontrolsüz kimyasal kullanımının halk sağlığı açısından büyük risk oluşturduğunu vurguluyor.
