ABD Gıda ve İlaç Dairesinin (FDA) ithalat denetimlerine ilişkin kayıtları, Türkiye'den gönderilen gıda ürünlerinin içerik ve etiket bilgileriyle ilgili sorunları ortaya koydu.
FDA'nın verilerine göre, Ocak 2024–Ağustos 2026 döneminde Türkiye menşeli gıdalarda 420 ürün kalemi için ithalatı ret kararı verildi. Bu kayıtlar 211 ayrı sevkiyat ve 138 üreticiye ait.
Retlerin yüzde 52'sinde en az bir etiket uygunsuzluğu bulunurken, özellikle renklendiricilere ilişkin sonuçlar dikkat çekti.
63 üründe yapay renklendirici etikette açıklanmamış
FDA kayıtlarında, 63 ürün kalemi için COLOR LBLG koduyla işlem yapıldı. Bu kod, ürünün yapay renklendirici içerdiği ancak gerekli etiket beyanının bulunmadığı yönündeki uygunsuzluğu ifade ediyor.
GIDALARIMIZDAKİ GÜVENSİZ GIDA RENKLENDİRCİLERİ ABD'DE SAPTANDI
Bir başka dikkat çekici bulgu ise 109 ürün kaleminde, ABD mevzuatına göre güvenli kabul edilmeyen veya gerekli sertifikasyon koşullarını karşılamayan renklendiricilere ilişkin ret gerekçelerinin bulunması.
FDA verilerindeki bazı kayıtlar, Türkiye'den ABD'ye ihraç edilen bazı şekerleme ve çikolatalarda, laboratuvar analiziyle yasaklı boya tespit edildiğine işaret ediyor.
En fazla şekerleme ve çikolatada görüldü
Renklendirici kaynaklı retlerin önemli bölümünün, özellikle çocukların da sık tükettiği şekerleme ve çikolata ürünlerinde yoğunlaşması dikkat çekici. 109 ürün kaleminin 81'i bu iki ürün grubunda yer aldı.
Renkli şekerlemelerde, drajelerde, kaplamalı çikolatalarda ve benzer ürünlerde kullanılan katkı maddelerinin türü ve miktarı, gıda güvenliği açısından önem taşıyor.
Ret kararlarının bir bölümü, ABD ile Türkiye'nin izin verdiği renklendiriciler arasındaki farktan da kaynaklanabilir çünkü her iki ülkenin izin verdiği renklendiricler arasında farklılık bulunabiliyor.
Örneğin Türkiye ve Avrupa Birliği'nde belirli koşullarla kullanılabilen E124 (Ponceau 4R), E122 (Karmosin) ve E104 (Kinolin sarısı) ABD'de gıda kullanımına izin verilen renklendiriciler listesinde bulunmuyor.
Peki Türkiye'deki tüketiciler ne yiyor?
FDA verileri, Türkiye açısından, tüketicinin satın aldığı ürünün gerçek içeriğini bilip bilmediği sorusunu gindeme getiriyor.
Türk Gıda Kodeksi'ne göre gıdalarda kullanılan katkı maddelerinin etikette işleviyle birlikte adı veya E koduyla belirtilmesi zorunlu.
Örneğin bir ürün renklendirici içeriyorsa bunun bileşenler listesinde açıklanması gerekiyor. Bazı yapay renklendiriciler için çocukların aktivite ve dikkatleri üzerindeki olası etkilerine ilişkin ek uyarı da isteniyor.
Ancak ABD'de ortaya çıkan etiket uygunsuzlukları, aynı üreticilerin Türkiye'de sattığı ürünlerde de benzer eksiklikler bulunup bulunmadığının araştırılması gerektiğini gösteriyor.
Bakanlık bu ürünleri Türkiye'de denetliyor mu?
Tarım ve Orman Bakanlığı, gıda katkı maddelerinin kullanımını ve etiketlerde beyan edilmesini Türk Gıda Kodeksi kapsamında denetliyor.
Ancak ABD'de renklendirici gerekçesiyle reddedilen Türkiye menşeli ürünlerin iç piyasadaki karşılıklarına yönelik ayrıca bir inceleme yapılıp yapılmadığı bilinmiyor.
