Türkiye menşeli domatesler pestisit kalıntıları nedeniyle bir kez daha Avrupa Birliği’nin Hızlı Alarm Sistemi RASFF’a takıldı. Bulgaristan’ın sınır kontrollerinde alınan numunede indoksakarb ve etoksazol olmak üzere iki farklı pestisit belirlendi.
4 Eylül 2026 tarihli analizde domatesteki indoksakarb miktarı 0,212 ± 0,106 mg/kg olarak ölçüldü. İzin verilen maksimum kalıntı limiti ise 0,01 mg/kg. Buna göre merkez ölçüm değeri, yasal limitin 21,2 katına ulaştı.
Aynı domateste etoksazol miktarı 0,024 ± 0,012 mg/kg olarak belirlendi. Etoksazol için de maksimum kalıntı limiti 0,01 mg/kg. Merkez değer üzerinden hesaplandığında limit yaklaşık 2,4 kat aşıldı.
Domateste indoksakarb ilk kez çıkmıyor
Son bildirimde dikkat çeken noktalardan biri, indoksakarbın Türkiye’den gönderilen domateslerde daha önce de RASFF kayıtlarına girmiş olması.
2026 yılı içinde yapılan önceki kontrollerde Türkiye menşeli domateslerde 0,117 mg/kg ve 0,041 mg/kg düzeylerinde indoksakarb tespit edilmişti. Son analizde ise değer 0,212 mg/kg’a yükseldi.
Indoxacarb nedir, zararları neler?
İndoksakarb bir böcek ilacı. Avrupa Gıda Güvenliği Otoritesi’nin (EFSA) değerlendirmesinde maddenin uzun süreli veya tekrarlanan maruziyette organ hasarına yol açabileceğine ilişkin sınıflandırmaya sahip olduğu; tekrarlanan doz çalışmalarında kan, kalp ve sinir sistemi üzerindeki etkilerin dikkate alındığı belirtiliyor.
Greenpeace araştırmasından hemen sonra geldi
RASFF bildiriminin zamanlaması da dikkat çekici. Greenpeace Türkiye’nin kısa süre önce açıkladığı “İçinde Ne Var?” araştırmasında da zincir marketlerden alınan 20 domatestan 3'ünde mevzuata aykırı tarım kimyasalı saptandığı açıklanmıştı.
Marketlerden satın alınan 7 numunede üçten fazla pestisit bulunurken bazı örneklerde Türkiye’de kullanımı yasak veya domateste ruhsatlı olmayan etken maddeler saptanmıştı.
SALÇALIK DOMATESLERDE PESTİSİT RİSKİ VAR MI?
Greenpeace’in domateslerde düşük miktarda tespit ettiği pestisitler arasında inoxacarb ve etokzasol olup olmadığı bilinmese de salçalık domates satışının en yüksek seviyey ulaştığı dönemde domateslerden arka arkaya yansıyan pestisit bildirimleri, halk sağlığı açısından endişe yarattı.
Biberde de limit aşımı
RASFF kayıtlarındaki tek yeni sorun domates değil. 6 Eylül 2026'da Türkiye’den gönderilen biberden alınan numunede asetamiprid 0,219 ± 0,110 mg/kg olarak ölçüldü. Ürün için belirlenen maksimum seviye 0,09 mg/kg. Merkez ölçüm değeri limite göre yaklaşık 2,4 kat daha yüksek.
Asetamiprid, neonikotinoid grubu bir böcek ilacı. EFSA, yeni bilimsel verileri değerlendirdiği çalışmasında özellikle gelişimsel nörotoksisite konusunda belirsizlikler bulunduğunu belirterek kabul edilebilir günlük alım ve akut referans doz değerlerinin 0,025’ten 0,005 mg/kg vücut ağırlığına düşürülmesini önermişti.
