Avrupa Birliği Gıda ve Yemler için Hızlı Alarm Sistemi (RASFF) verilerine göre son bir haftada Türkiye çıkışlı taze biber, mandalina ve asma yapraklarında pestisit kalıntıları nedeniyle sınır reddi ve imha kararları alındı. Tespit edilen etken maddeler arasında formetanat, klorpirifos-metil, ditiyokarbamatlar ve piraklostrobin bulunuyor.
Avrupa Birliği’nin gıda güvenliği ağı RASFF’te yayımlanan son bildirimler, Türkiye’den ihraç edilen bazı ürünlerde maksimum kalıntı limitlerinin (MRL) aşıldığını ortaya koydu.
Taze biberde formetanat: Limitin 22 katı
16 Şubat 2026 tarihli bildirime göre Bulgaristan, Türkiye’den gelen taze biberlerde formetanat tespit etti. Analiz sonucu 0,229 mg/kg olarak ölçülürken, AB limiti 0,01 mg/kg. Ürün için imha kararı verildi.
Formetanat, karbamat grubu bir insektisittir. Avrupa Gıda Güvenliği Otoritesi (EFSA) değerlendirmelerinde bu grup pestisitlerin asetilkolinesteraz enzimi üzerinde etkili olduğu, yüksek maruziyette nörotoksik etkilere yol açabileceği belirtiliyor. Akut maruziyet; baş dönmesi, mide bulantısı, kas güçsüzlüğü gibi belirtilerle ilişkilendiriliyor.
Mandalinada yasaklı klorpirifos-metil
17 Şubat 2026’da Bulgaristan, Türkiye’den gelen taze mandalinada klorpirifos-metil tespit ederek sınırdan geri çevirdi. Ölçüm 0,033 mg/kg; AB limiti 0,01 mg/kg.
Klorpirifos ve türevleri AB’de insan sağlığı riskleri nedeniyle yasaklanmış durumda. EFSA’nın 2019 tarihli bilimsel görüşünde, klorpirifosun gelişimsel nörotoksisite riski taşıdığı ve özellikle çocuklarda bilişsel gelişim üzerinde olumsuz etkilerle ilişkilendirildiği belirtilmişti.
Asma yapraklarında tekrar eden kalıntılar
19 Şubat 2026’da İtalya, Türkiye’den gelen asma yapraklarında ditiyokarbamatlar ve piraklostrobin nedeniyle sınır reddi kararı aldı.
Piraklostrobin: 0,074 mg/kg (limit 0,02 mg/kg)
Ditiyokarbamatlar: 0,45 mg/kg (limit 0,05 mg/kg)
Ocak ayı boyunca da aynı üründe benzer bildirimler yer aldı. 21 ve 28 Ocak 2026 tarihli analizlerde ditiyokarbamat kalıntıları 0,58 mg/kg ve 0,46 mg/kg seviyelerine kadar çıktı; limit 0,05 mg/kg.
Ditiyokarbamatlar, parçalandıklarında etilentiüre (ETU) gibi metabolitler oluşturabiliyor. ETU’nun hayvan deneylerinde tiroit fonksiyonları üzerinde etkili olduğu ve uzun süreli maruziyette kanserojen potansiyel taşıyabileceği bildirilmiştir.
Piraklostrobin ise strobilurin grubu bir fungisittir. EFSA değerlendirmelerinde karaciğer ve metabolik sistem üzerindeki etkileri incelenmiş, uzun süreli yüksek maruziyette toksikolojik riskler değerlendirilmektedir.
MRL ne anlama geliyor?
MRL (Maksimum Kalıntı Limiti), bir gıdada yasal olarak bulunmasına izin verilen en yüksek pestisit kalıntı düzeyidir. Bu limitler, toksikolojik değerlendirmeler ve günlük kabul edilebilir alım (ADI) değerleri temel alınarak belirlenir. Limit aşımı, ürünün riskli olduğu anlamına gelmez; ancak mevzuata aykırıdır ve ticari dolaşıma izin verilmez.
