Evde soğan doğrarken kabukların arasında siyah, kuru ve tozlu lekeler görmek birçok kişinin aklına aynı soruyu getiriyor: Bu soğan yenir mi, yoksa çöpe mi atılmalı?
Aslında her siyah leke aynı anlama gelmiyor. Ancak bazı durumlarda soğanı tüketmek sağlık riski oluşturabiliyor.
Siyah küf nedir: Aspergillus niger
Soğanlarda “siyah küf” olarak bilinen görünümün en yaygın nedeni, toprakta doğal olarak bulunan bir mantar türü olan Aspergillus niger.
Bu küf türü, genellikle elverişsiz depolama koşullarında (yüksek nem ve sıcaklık) ortaya çıkıyor ve soğan kabuklarının arasında koyu renkli, kuru, tozlu bir tabaka şeklinde görülüyor.
SOĞANDAKİ SİYAH LEKE AFLATOKSİN Mİ?
Bilimsel kaynaklara göre A. niger, soğan yumrusunda derin çürümeye yol açmasa da ciddi ürün kayıplarına neden olabiliyor.
Önemli bir ayrıntı ise şu: Aspergillus niger’in aflatoksin ürettiğine dair güvenilir bilimsel bir kanıt bulunmuyor.
Soğandaki lekeler sağlık açısından riskli mi?
A. niger’in insanlarda hastalık yapma olasılığı, diğer Aspergillus türlerine kıyasla daha düşük kabul ediliyor. Ancak tamamen zararsız da değil.
Nadir de olsa; Kulakta enfeksiyonlara ve geçici işitme kaybına, akciğerle ilişkili alerjik reaksiyonlara, astım benzeri solunum sorunlarına neden olabildiği bildiriliyor. Özellikle bağışıklık sistemi baskılanmış bireyler ve mantar alerjisi olanlar için risk daha yüksek.
SOĞANIN BOYUN KISMI YUMUŞAMIŞSA KURŞUNİ KÜF
Soğanlarda görülen koyu lekelerin bir diğer önemli nedeni de mantar hastalığı Kurşuni Küf (Botrytis cinerea).
Botrytis cinerea enfeksiyonunun ilk belirtileri genellikle soğanın boyun (boğaz) kısmında ortaya çıkıyor. Bu bölgede dokular suda ıslanmış gibi bir görünüm alıyor ve kısa sürede yumuşama başlıyor. Hastalık ilerledikçe soğan başlarının boğaz kısımlarında, küçük, kahverengi ya da gri renkte, çökük görünümlü lekeler oluşuyor.
Kurşuni küf, Aspergillus niger’den farklı olarak soğan dokusunda aktif çürümeye yol açabiliyor. Enfekte dokular, yumuşak, sulu, kötü kokulu bir hal alıyor ve çürüme hızla soğanın içine doğru ilerliyor.
Bu nedenle Botrytis cinerea ile enfekte olmuş soğanlarda: Yalnızca dış katmanları soymak yeterli ve güvenli değildir. Soğanın tamamı çöpe atılmalıdır.
Siyah küflü soğan yenir mi?
ABD Tarım Bakanlığı’na (USDA) bağlı gıda güvenliği kaynaklarına göre: soğanın yalnızca dış kabuğunda, küçük ve sınırlı siyah küf varsa; Dış kabuklar soyulabilir, etkilenen katmanlar kesilip atılabilir, iç kısımlar beyaz, sert ve kokusuzsa kalan bölüm kullanılabilir.
SOĞAN SATIN ALIRKEN NEYE DİKKAT ETMELİ?
Satın almadan önce soğanı elinizle yoklayın: yumuşak mı yoksa ortası boş mu? Bu muhtemelen çürüdüğü anlamına gelir. Taze soğanların dokusu sert olur, hafifçe yumuşar ama dokunduktan sonra eski haline döner
SOĞANIN BOZUK OLDUĞU NASIL ANLAŞILIR?
Eğer küf, iç halkalara kadar geçmişse, yaygınsa ve yeşil, siyah veya kahverengi tozlu bir yapı oluşturuyorsa, soğan tamamen çöpe atılmalıdır.
Çünkü küf sporları görünmeyen derin dokulara kadar ilerlemiş olabilir.
Aspergillus niger’e alerjisi olan kişilerin, en küçük siyah küf belirtisi olan soğanları bile kullanmaması öneriliyor.
Soğandaki kahverengi halkalar tehlikeli mi?
Bazen soğan dıştan sağlıklı görünür, ancak kesildiğinde iç halkalardan birinin kahverengi, yumuşak veya yapışkan olduğu fark edilir.
Bu durumda; yoğun çürüme kokusu yoksa, yalnızca bir-iki halka etkilenmişse, etkilenen kısım kesilip atılabilir, kalan beyaz ve sert bölümler tüketilebilir.
Ancak, kükürtlü, Çürük, kompost benzeri kötü koku varsa soğan kesinlikle çöpe atılmalıdır.
Filizlenmiş soğan yenir mi?
Soğanın üstünden çıkan yeşil filizler, soğanın bozulduğu anlamına gelmez. İç kısmı hâlâ beyaz ve sertse, soğan yenebilir
Yumuşamış veya kahverengiye dönmüşse, soğan atılmalı
Filiz kısmı da yenebilir. Hatta kök ucu korunarak suya konulursa birkaç gün içinde taze yeşil soğan yetiştirilebilir.
Soğanın küflü olduğu nasıl anlaşılır?
Dikkat edilmesi gereken başlıca işaretler;
Dış yüzeyde yeşil veya siyah tozlu küf, iç halkalarda ipliksi beyaz yapılar, yapışkanlık, çürüme veya kükürtlü keskin koku. Bu belirtiler varsa soğan pişirilse bile güvenli değildir.
Her siyah leke olan soğan çöpe atılmamalı ancak küf derine inmişse, yaygınsa veya kötü koku varsa riske girmeden soğanı atmak en güvenli seçenektir.
