Yozgat’ta 3 bin dönüm alanda elma yetiştiriciliği yapan Baharsun Tarım Genel Müdürü Fahrettin Aksakal, elmada oluşan zararsız kara lekeyi tüketici istemiyor diye, elmanın gereksiz yere ilaçlanmasını gündeme getirdi.
LEKESİZ AMA İLAÇLI ELMA
Aksakal'ın sosyal medyadan yaptığı paylaşım, meyve üretimindeki pestisit tartışmasının pek konuşulmayan tarafını gündeme getirdi: Tüketicinin kusursuz görünen meyve talebi.
Elma kara lekesi, Venturia inaequalis adlı mantarın yol açtığı ve dünyanın hemen her elma üretim bölgesinde görülen bir hastalık. Meyvenin üzerinde kahverengi-siyah lekeler oluşmasına neden oluyor.
ELMADAKİ SİYAH LEKE ZARARLI MI?
Hafif enfeksiyonda sorun büyük ölçüde görüntüyle sınırlı kalabiliyor. İngiltere Kraliyet Bahçıvanlık Derneği (RHS), hafif kara leke enfeksiyonunun meyvenin kabuğunda kusur oluşturduğunu ancak yeme kalitesinin çok az etkilendiğini belirtiyor.
Enfeksiyon ağırlaştığında ise meyvede şekil bozukluğu ve çatlama meydana gelebiliyor; bu da çürüme ve depolama sorunlarına yol açabiliyor.
Aksakal'ın dikkat çektiği sorun ise hastalığın hafif olduğu, elmanın yenilebilir durumda kaldığı noktada başlıyor.
“Müşteri kara lekeli elma almak istemiyor”
Üretici ilacını azaltıp üzerinde kara leke bulunan elmayı hasat etse bile bu kez ürünü satmakta zorlanıyor.
Linkedin hesabında bu durumdan yakınan Aksakal, “Marketler de tüccar kara lekeli elma almak istemiyor. Onlar neden almak istemiyor? Çünkü market tezgahında kara lekeli elmaları müşteriler almak istemiyor” diyerek sistemin nasıl işlediğini anlattı.
Yani tüketici markette parlak, düzgün ve lekesiz elmayı seçiyor. Market satın alma kriterlerini buna göre oluşturuyor. Bu talep tüccara, oradan da üreticiye kadar ulaşıyor.
Lekesiz elma için pestisit baskısı
Bu yalnızca Türkiye'ye özgü bir durum da değil. Taze tüketilecek elmanın ticari standartlarında dış görünüş dünyanın birçok ülkesinde önemli. Örneğin ABD Tarım Bakanlığı'nın en yüksek elma kalite sınıfı olan “U.S. Extra Fancy” standardında ürünün kara lekeden arındırılmış olması kriterler arasında. Avrupa Birliği pazarlama standartlarında da kara lekenin kaplayabileceği alan kalite sınıfına göre sınırlandırılıyor.
Kara lekeyle mücadelede fungisitler önemli bir araç. Ancak tek çözüm ilaçlama değil. Dayanıklı çeşitlerin seçilmesi, hastalıklı yaprakların bahçeden uzaklaştırılması, doğru budama ve hastalık tahmin sistemleri gibi entegre mücadele yöntemleri kimyasal mücadele ihtiyacını azaltabiliyor.
Bir elmaya sezonda ortalama 11,3 kez pestisit
Türkiye'de meyvecilikteki yoğun pestisit kullanımı yıllar önce de gündeme gelmişti. Gazeteci Gürkan Akgüneş'in 2019 yılında Milliyet'teki “Pestisit çılgınlığı” başlıklı yazısında aktardığına göre, Bursa'da elma üreticileri bir üretim sezonunda elmaya ortalama 11,3 kez pestisit uyguluyor. Ortalama ilaçlama sayısı şeftalide 10'a, armutta ise 18,3'e çıkıyor.
Peki çözüm lekeli elmayı yemek mi?
Aksakal'a göre tüketici davranışındaki değişiklik de çözümün bir parçası olabilir. “Fakat hepimizin tercihleri tedarik zincirini geriye doğru zorladığı uygulamaların hem maliyetine hem de zirai ilaç kalıntısına da maruz kalıyoruz” diyen Aksakal, tüketiciye şu soruyu yöneltiyor:
“Müşteri kara lekeli elma almaya, hatta daha ekonomik bir fiyatla almaya ikna edilebilir miyiz?”
