Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü (FAO), dünya genelinde gıda güvenliği ve beslenmeye ilişkin yıllık raporunu yayımladı.
Rapora göre Avrupa'da sağlıklı beslenmenin maliyeti son dört yılda yüzde 36 arttı.
FAO'nun hesaplamasına göre bir kişinin günlük sağlıklı beslenme maliyeti 2021-2025 döneminde yaklaşık 1 dolar artarak 3,97 dolara yükseldi.
Bu artış, dünya ortalamasındaki yüzde 25'lik yükselişin de üzerinde gerçekleşti.
Sorun sadece enflasyon değil
Rapor, Covid-19 salgını, Rusya-Ukrayna savaşı ve küresel enflasyonun gıda fiyatlarını yükselttiğini kabul ediyor.
Ancak FAO ekonomistleri, bunun tek neden olmadığını söylüyor.
Rapora göre Avrupa Birliği'nin uzun yıllardır uyguladığı tarım destekleri de sağlıklı beslenmenin pahalılaşmasına katkıda bulundu.
Destek tahıla, meyve-sebze pahalıya
FAO'ya göre bugün sağlıklı bir öğünün maliyetinin yaklaşık yüzde 60'ını meyve, sebze ve baklagiller oluşturuyor.
Buna karşılık buğday, pirinç ve diğer nişastalı ürünlerin payı yalnızca yüzde 13 düzeyinde.
Ancak tarım desteklerinin büyük bölümü hâlâ; tahıllara, şeker pancarına, süt üretimine,
büyükbaş hayvancılığa, hayvan yeminde kullanılan yağlı tohumlara yöneliyor.
Raporun yazarlarından David Laborde'a göre bunun sonucu olarak meyve ve sebze üretimi görece daha pahalı hale geliyor.
"Dolaylı vergi" etkisi
FAO Baş Tarım Ekonomisti David Laborde, mevcut destek sistemini "dolaylı vergilendirme" olarak tanımlıyor.
Çünkü tüketiciler doğrudan vergi ödemese bile, yeterince desteklenmeyen ürünlerin fiyatı yükseliyor.
Bu da sağlıklı beslenmeyi ekonomik açıdan daha zor hale getiriyor.
AB desteklerinin yüzde 80'i hayvancılığa gidiyor
Haberde dikkat çeken bir diğer veri ise Nature dergisinde yayımlanan araştırmadan geliyor.
Araştırmaya göre Avrupa Birliği'nin çiftçilere sağladığı desteklerin yaklaşık yüzde 80'i hayvancılık veya hayvan yemine gidiyor.
Buna karşılık meyve, sebze ve baklagiller için aynı ölçüde destek bulunmuyor.
FAO, özellikle işçilik maliyetleri yüksek olan sebze ve meyve üretiminde verimliliği artıracak teknolojilere daha fazla yatırım yapılmasını öneriyor.
Çözüm ne?
Raporda çözüm önerileri de sıralanıyor. FAO'ya göre; meyve ve sebze üretimine daha fazla destek verilmeli, baklagil üretimi artırılmalı, gıda israfı azaltılmalı, gübre gibi üretim girdileri desteklenmeli,
fiyat şeffaflığı artırılmalı, sebze üretiminde iş gücü maliyetini azaltacak teknolojilere yatırım yapılmalı.
Türkiye için de önemli bir tartışma
FAO raporu Avrupa Birliği'ni incelese de ortaya çıkan tartışma Türkiye açısından da dikkat çekici.
Tarım desteklerinin hangi ürünlere yönlendirileceği yalnızca üreticinin gelirini değil, tüketicinin markette ödediği fiyatı ve sağlıklı beslenmeye erişimini de doğrudan etkiliyor.
