Türkiye dünya kuru kayısı üretimi ve ihracatının lideri. Malatya Ticaret Borsası verilerine göre 1978-2024 arasında 2 milyon 742 bin ton kuru kayısı ihraç edilerek yaklaşık 8 milyar dolar gelir elde edildi. Ancak sektör şimdi hem içeride fiyat hem de dışarıda rekabet sorunuyla karşı karşıya.
Kayısı bol, üretici TMO'nun alım yapmasını istiyor
2025'teki zirai donun ardından bu yıl üretim yeniden yükseldi. Malatya için 2026 kuru kayısı rekoltesi 67 bin 418 ton olarak açıklandı. Ürün miktarının artmasıyla üretici fiyatları gerilerken TMO'nun alım yaparak piyasaya müdahale etmesi yönündeki talepler de arttı.
Malatya Ticaret Borsası Başkanı Ramazan Özcan ise bir kilogram kuru kayısının üretim maliyetinin 100-150 TL, dört numara ihracatlık ürünün piyasa fiyatının 260-280 TL civarında olduğunu belirterek mevcut koşullarda fiyatın maliyetin altında olmadığını savunuyor.
Türkiye 6 dolara, Özbekistan 2 dolara sattı
Asıl dikkat çekici gelişme dış pazarlarda yaşanıyor. Türkiye 2025 yılında 47 bin 699 ton kuru kayısı ihraç ederek 303,6 milyon dolar gelir elde etti. Buna göre kilogram başına ortalama ihracat değeri yaklaşık 6,37 dolar oldu.
Özbekistan'da ise ihracat hızla büyüyor. Özbekistan Ulusal İstatistik Komitesi verilerine göre ülke yalnızca 2025'in ilk 11 ayında 23,9 bin ton kuru kayısı ihraç etti ve 45,8 milyon dolar kazandı. İhracat miktarı bir önceki yılın aynı dönemine göre 2,4 katına çıktı. Ortalama ihracat fiyatı ise sadece 1,92 dolar/kg seviyesinde kaldı.
ÖZBEK KAYISISI MALATYA KAYISISININ PAZARINI DARALTIYOR
Böylece Türkiye'nin kuru kayısısı 2025'te Özbekistan ürününün kilogram fiyatının 3 katından daha yüksek bir fiyatla dünya pazarına çıktı.
Daha çarpıcı olan ise Türkiye'deki fiyatın 2026'da daha da yükselmesi. Yılın ilk 6 ayında 12 bin 844 ton kuru kayısı ihracatından 115,2 milyon dolar gelir elde edildi. Ortalama fiyat kilogram başına yaklaşık 9 dolara ulaştı.
Türkiye bile Özbekistan'dan kayısı aldı
Özbekistan'ın müşterileri arasında Türkiye'nin bulunması da dikkat çekiyor. Ülke 2025'in ilk 11 ayında Çin'e 5,5 bin ton, Kazakistan'a 4,6 bin ton, Türkiye'ye 4,1 bin ton, Rusya'ya 1,8 bin ton kuru kayısı sattı.
Malatya Yeşilyurt Ziraat Odası Başkanı Doğan Solmaz da üretim maliyetlerinin Orta Asya'da daha düşük olduğunu, kurutma kalitesinin yükseldiğini ve fiyat avantajının ithalatçı ülkeleri alternatif tedarikçilere yönelttiğini söylüyor.
“Orta Asya krizini aşacağız”
Tehlikenin sektör tarafından da kabul edildiğini gösteren açıklamalardan biri Malatya Ticaret Borsası Başkanı Ramazan Özcan'dan geldi.
Özcan, 2026'nın ilk yarı ihracat rakamlarını açıklarken yeni sezon için, “Bu yıl kaybettiğimiz pazarlarla ilgili yoğun mücadele vereceğiz. Orta Asya krizini aşacağız” dedi.
Ortaya çıkan tablo Malatya kayısısında hassas bir dengeye işaret ediyor. Üreticinin gelirini koruyacak bir fiyat istenirken, fiyatın fazla yükselmesi halinde dünya pazarındaki müşterinin çok daha ucuz kayısı satan Orta Asya ülkelerine yönelmesi riski bulunuyor.
