FAO’nun son raporuna göre, küresel tahıl piyasalarında hasat öncesi belirsizlik ve artan maliyetler, yeni bir kırılganlık yaratabilir.
Küresel TAHIL üretimİ NE KADAR OLACAK?
Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü’nün (FAO) son değerlendirmesine göre küresel tahıl üretimi 2025 yılı için 3,036 milyar tona yükseldi. Üretimdeki bu artış ilk bakışta arzın güçlü olduğunu gösterse de, raporun satır aralarında çok daha kritik bir risk öne çıkıyor: İran'daki savaşın ve Hürmüz Boğazı'nın kapalı olmasının tarım üzerindeki etkisi.
İran’da hasat var ama savaş gölgesinde
FAO verilerine göre İran’da artan kış yağışlarıyla birlikte buğday üretim koşulları genel olarak olumlu seyrediyor. Ancak devam eden çatışmalar, Mayıs ayında başlaması beklenen hasat sürecini doğrudan tehdit ediyor. Üretim sahasında fiziksel bir kayıp yaşanmasa bile, hasadın aksaması ihtimali bile piyasalarda ciddi bir belirsizlik yaratıyor.
İran piyasadan tahıl toplamIŞ
Raporda dikkat çeken bir diğer gelişme ise İran’ın sezon başında buğday ve arpa alımlarını artırması. Bu durum, olası arz risklerine karşı erken pozisyon alma olarak değerlendiriliyor. İran’ın agresif ithalatı, küresel tahıl ticaretinde dengeleri etkileyebilecek bir hareket olarak öne çıkıyor.
Enerji ve gübre fiyatları üretimi zorluyor
Çatışmaların en somut etkisi maliyetlerde görülüyor. Enerji fiyatlarındaki artış ve gübreye erişimde yaşanan zorluklar, üretim maliyetlerini yukarı çekiyor. Tedarik zincirlerinde yaşanan aksamalar da bu baskıyı artırıyor. FAO’ya göre bu tablo, özellikle henüz ekim yapılmamış alanlarda çiftçilerin kararlarını doğrudan etkiliyor.
Çiftçi alternatif ürünlere yöneliyor
Artan maliyet baskısı nedeniyle bazı üreticilerin daha az girdi gerektiren ürünlere yönelmeyi değerlendirdiği belirtiliyor. Bu eğilim, özellikle mısır üretiminde ekim alanlarının daralmasına yol açabilecek bir gelişme olarak görülüyor. Üretimdeki bu olası yön değişimi, önümüzdeki sezonun dengelerini belirleyebilir.
TAHIL StoklarI rekor seviyede
Küresel tahıl stoklarının 951,5 milyon ton ile rekor seviyeye ulaşması bekleniyor. Ancak bu artış, arz fazlasından çok ülkelerin risk algısıyla stoklarını büyütmesinden kaynaklanıyor. Özellikle İran gibi ülkelerin artan ithalatı, piyasadaki güven sorununu yansıtıyor.
Türkiye’de üretim olumlu ama risk devam ediyor
Raporda Türkiye için daha olumlu bir tablo çiziliyor. Kış yağışlarının artmasıyla birlikte toprak nemi yükselirken, buğday veriminde artış beklentisi güçleniyor. Ancak bölgedeki jeopolitik gerilimler, Türkiye dahil tüm üretici ülkeler için dolaylı risk oluşturmaya devam ediyor.
