Yumurta endüstrisinde her yıl milyonlarca erkek civcivin doğumdan saatler sonra öldürülmesi uygulamasında yeni bir döneme giriliyor.
Norveç, yumurta üretiminde erkek civcivlerin rutin itlafına 1 Temmuz 2027’ye kadar son vereceğini açıkladı. Karar, hayvan refahı açısından dönüm noktası olarak değerlendiriliyor.
Norveç ayrıca, ciddi refah sorunları nedeniyle eleştirilen hızlı büyüyen Ross 308 broyler ırkını da 31 Aralık 2027’ye kadar aşamalı olarak kaldırmayı taahhüt etti. Bu adım, sadece civcivlerin değil, tüm üretim modelinin yeniden düşünülmesi anlamına geliyor.
Erkek civcivler neden öldürülüyor?
Yumurta tavukları yumurta üretimi için seçilir. Erkek civcivler yumurta bırakmadıkları ve et verimleri de düşük olduğu için “ekonomik değersiz” kabul edilir.
İngiltere’de her yıl yaklaşık 40–45 milyon erkek civciv, yumurtadan çıktıktan sonraki 12–36 saat içinde ya “öğütme” (maserasyon) ya da gazlama yöntemiyle öldürülüyor.
Erkek civcivlerin öldürülmesinin alternatifi var mı?
Evet. “Yumurta içi cinsiyet belirleme (in-ovo sexing)” teknolojisi, embriyonun cinsiyetini yumurtadan çıkmadan önce tespit edebiliyor. Böylece erkek embriyolar kuluçkaya alınmıyor ve civcivler doğduktan sonra öldürülmüyor.
Bu teknoloji halihazırda birçok Avrupa ülkesinde uygulanmaya başlandı.
Erkek civciv öldürmek hangi ülkelerde yasak?
Norveç, erkek civciv itlafını sona erdiren ya da taahhüt eden ülkeler listesine katıldı. Bu ülkeler arasında:
Almanya (ulusal yasak)
Fransa (yasak, ancak beyaz ırklarda istisna var)
Avusturya (ülke çapında yasak)
Lüksemburg (ülke çapında yasak)
İtalya (1 Ocak 2027 itibarıyla yasak yürürlüğe girecek)
Hollanda (teknolojiye geçiş)
Fransa’da beyaz ırklarda doğan erkek civcivlerin itlafına teknik zorluk gerekçesiyle devam ediliyor. Bu durum, ülkede doğan erkek civcivlerin %10’undan fazlasının hâlâ öldürülmesi anlamına geliyor.
İngiltere'de de civcivlerin öldürülmesi gündemde
Birleşik Krallık Hükümeti, Aralık 2025’te yayımladığı Hayvan Refahı Stratejisi’nde “bir günlük civcivlerin öldürülmesi uygulamasını sona erdirmek istiyoruz” ifadesini kullandı.
Ocak 2026’da Avam Kamarası’nda yapılan tartışmada altı farklı partiden milletvekili hükümete çağrı yaptı. 40 bine yakın imza toplayan dilekçe de kamuoyu baskısının arttığını gösteriyor.
Ancak henüz net bir takvim açıklanmış değil. Hayvan Refahı Komitesi daha önce “uygulanabilir alternatifler ortaya çıktığında itlafın sona erdirilmesini” tavsiye etmişti.
ABD'DE HER YIL 350 milyon erkek civciv öldürülüyor
İngiltere yumurta endüstrisi her yıl yaklaşık 40-45 milyon yeni yumurtadan çıkmış erkek civcivin ölümüne neden oluyor.
Yumurtalar çatladığında, yavruların cinsiyetleri belirleniyorr. Ticari kuluçkahanelerde civcivlerin cinsiyetini ayırt etmek üzere eğitilmiş profesyonel tavuk cinsiyet belirleyiciler, ‘dişi civcivleri’, ‘erkek civcivlerden’ hızla ayırırlar.
Dişi civcivler yumurtlamaya devam ederken, istenmeyen ve gözden çıkarılabilir olan erkek civcivler hızla ölüme gönderilir.
Doğumdan birkaç saat sonra erkek civcivlerin itlaf edilmesi uygulaması, uzun zamandır hayvan hakları savunucuları ve kamuoyu tarafından eleştiriliyor.
