Türkiye, çay tüketiminde uzun yıllardır dünyanın zirvesinde yer alıyor. Resmi verilere göre kişi başına yıllık kuru çay tüketimi 3,5–4 kilogram seviyesinde.
KİŞİ BAŞI ÇAY TÜKETİMİ NE KADAR?
Yaş çay tüketimi ise 2023/24 döneminde 13,7 kilogram olarak ölçüldü. Bu rakamlar, Türkiye’yi kişi başına çay tüketiminde açık ara dünya lideri yapıyor.
Son yıllardaki değişime bakıldığında ise dalgalı bir seyir dikkat çekiyor. 2019’da kişi başına tüketim 14,6 kg seviyesindeyken, 2020’de 15,2 kg ile zirveye çıktı.
Ardından 2022’de 12,5 kg’a kadar gerileyen tüketim, 2023/24 döneminde yeniden 13,7 kg seviyesine yükseldi. Uzmanlara göre bu değişimde pandemi sonrası tüketim alışkanlıklarının dönüşmesi etkili oldu.
TÜRKİYE ÇAY ÜRETİMİ
Türkiye sadece tüketimde değil, üretimde de güçlü bir ülke konumunda. 2024 itibarıyla çay üretim alanları yaklaşık 810 bin dekara ulaşırken, üretim miktarı 1 milyon 415 bin ton seviyesine çıktı.
Üretimin büyük bölümü Rize, Trabzon, Artvin ve Giresun’da gerçekleşiyor. Dünya genelinde ise Türkiye, Çin, Hindistan ve Kenya’nın ardından en büyük üreticiler arasında yer alıyor.
Kişi başı kahve tüketimi ne kadar?
Öte yandan kahve tarafında dikkat çekici bir yükseliş söz konusu. Türkiye’de kişi başına kahve tüketimine dair net ve resmi bir veri bulunmamakla birlikte, sektör temsilcileri tüketimin 1,5 kilogramı aştığını ve 2 kilograma yaklaştığını ifade ediyor. Bu artışın arkasında özellikle Z kuşağının tüketim tercihleri ve büyük şehirlerde hızla artan kahve zincirleri yer alıyor.
Kahve tüketimindeki artış, sadece miktar olarak değil, kültürel olarak da kendini gösteriyor. Geleneksel olarak çay toplumuyla özdeşleşen Türkiye’de, son yıllarda üçüncü nesil kahvecilerden zincir markalara kadar geniş bir kahve ekosistemi oluştu.
KAHVE TÜKETİMİ ARTIYOR
Özellikle İstanbul, Ankara ve İzmir gibi büyük şehirlerde kahve tüketimi günlük rutinin önemli bir parçası haline geldi.
Dünya genelinde ise çay hâlâ güçlü konumunu koruyor. FAO verilerine göre küresel çay tüketimi 2022 yılında 6,5 milyon ton seviyesine ulaştı. En büyük tüketici Çin olurken, Hindistan ve Türkiye de üst sıralarda yer alıyor. Ancak küresel eğilimler, özellikle genç nüfusun olduğu bölgelerde kahve tüketiminin daha hızlı büyüdüğünü gösteriyor.
Ortaya çıkan tablo, Türkiye’de çayın hâlâ açık ara önde olduğunu ancak kahvenin güçlü bir alternatif olarak hızla yükseldiğini ortaya koyuyor. Uzmanlara göre önümüzdeki yıllarda çay liderliğini koruyacak, ancak kahve ile arasındaki fark giderek azalacak. Bu da Türkiye’de içecek kültürünün dönüşümüne işaret ediyor.
