Avrupa Gıda Güvenliği Otoritesi (EFSA), kamuoyunda "sonsuz kimyasallar" (PFAS) grubuyla ilişkilendirilen trifloroasetik asit (TFA) için yeni bilimsel değerlendirmesini yayımladı.
EFSA, tüketiciler için kabul edilebilir günlük alım miktarını (ADI) kilogram başına 0,05 miligramdan 0,014 miligrama düşürdü. Böylece güvenli kabul edilen maruziyet düzeyi yaklaşık 3,5 kat azaltılmış oldu.
Karar, son yıllarda yayımlanan yeni toksikolojik çalışmaların değerlendirilmesi sonucunda alındı.
TFA nedir?
TFA, çevrede son derece kalıcı olan PFAS (per- ve polifloroalkil maddeler) grubunun en küçük bileşiklerinden biri.
Bu madde; bazı pestisitlerde kullanılan aktif maddelerin parçalanması, endüstride kullanılan bazı florlu gazlar, diğer PFAS bileşiklerinin bozunması sonucunda oluşabiliyor. Daha sonra toprağa, yer altı sularına, tarım ürünlerine ve içme suyuna karışabiliyor.
PFAS HANGİ GIDALARDA VAR?
Son yıllarda Avrupa'da yapılan izleme çalışmalarında TFA; yer altı sularında, tahıllarda, sebzelerde, meyvelerde ve hatta şarapta tespit edildi.
TFA LİMİTİ Neden düşürüldü? PFAS ZARALARI NELER?
EFSA'nın yeni değerlendirmesi, özellikle deney hayvanlarında elde edilen yeni bilimsel verilere dayanıyor.
Kuruma göre TFA; tiroid bezi tarafından salgılanan tiroksin hormonunun seviyelerini değiştirebiliyor,
gelişim ve üreme üzerinde olumsuz etkilere yol açabiliyor.
Bilim insanları ayrıca karaciğer toksisitesi, iskelet gelişimi, göz gelişimi ve sperm kalitesiyle ilgili yeni verileri de değerlendirdi.
Bu nedenle EFSA, önceki güvenli tüketim değerinin artık yeterince koruyucu olmadığı sonucuna vardı.
Pestisit tartışması yeniden alevlenebilir
TFA'nın en önemli kaynaklarından biri, bazı PFAS içeren pestisitlerin parçalanması. Bu nedenle karar, Avrupa'da pestisit politikalarını da yeniden gündeme taşıdı.
Çevre örgütleri, EFSA'nın yeni değerlendirmesinin PFAS içeren pestisitlerin yasaklanması gerektiği yönündeki taleplerini güçlendirdiğini savunuyor.
Avrupa Gıda Güvenliği Otoritesi ise bilimsel değerlendirmesinin ardından Avrupa Komisyonu ve üye ülkelerin yeni güvenli maruziyet değerlerini dikkate alarak tüketiciyi koruyacak önlemleri değerlendireceğini açıkladı.
İçme suyunu nasıl etkileyecek?
TFA'nın yaygın olarak yer altı sularında ve içme suyunda bulunabilmesi nedeniyle kararın en önemli sonuçlarından biri su güvenliği alanında bekleniyor.
AB ülkeleri hâlihazırda içme sularında PFAS seviyelerini izlemekle yükümlü. EFSA'nın daha düşük güvenli maruziyet değeri belirlemesi, önümüzdeki dönemde içme suyu değerlendirmelerinde daha sıkı sağlık kriterlerinin kullanılmasının önünü açabilecek.
Bununla birlikte EFSA'nın açıkladığı değer, şişelenmiş sular veya musluk suları için doğrudan yeni bir yasal limit anlamına gelmiyor.
Yeni değer, yaşam boyu günlük güvenli maruziyet miktarını ifade ediyor. Avrupa Komisyonu ile üye ülkelerin bu bilimsel görüşü dikkate alarak içme suyu ve gıda mevzuatında yeni düzenlemeler yapıp yapmayacağı ise önümüzdeki süreçte netleşecek.
Araştırmalar sürüyor
EFSA, Avrupa Kimyasallar Ajansı (ECHA) ile birlikte PFAS içeren pestisitlerin TFA'ya dönüşümünü, bu maddenin toprak ve su ortamındaki davranışını inceleyen çalışmaların sürdüğünü açıkladı.
Bu araştırmaların gelecek yıl tamamlanması ve Avrupa'daki düzenleyici süreçlere yön vermesi bekleniyor.
