Bilim insanları uzun süredir şüpheleniyordu, şimdi ilk kez bu kadar net konuşuyor: İşlenmiş gıdaların raf ömrünü uzatan koruyucu maddeler, metabolik sağlığımız için sessiz ama güçlü bir tehdit olabilir.
Fransa Ulusal Sağlık ve Tıbbi Araştırmalar Enstitüsü (INSERM) öncülüğünde yürütülen ve Nature Communications dergisinde yayımlanan geniş kapsamlı çalışma, gıda koruyucularının tip 2 diyabet riskini yüzde 40–50 oranında artırabildiğini gösterdi.
100 Bin Kişi, 14 Yıllık Takip, Çarpıcı Sonuçlar
2009–2023 yılları arasında yürütülen araştırmada, 100 binden fazla yetişkinin beslenme alışkanlıkları, sağlık verileri ve tükettiği işlenmiş gıdalar ayrıntılı şekilde analiz edildi.
Araştırma sonuçları çerçevesinde;
- Daha fazla koruyucu madde tüketenlerde tip 2 diyabet riski yüzde 47 daha yüksek
- Antioksidan olmayan koruyucularla risk artışı, yüzde 49
- Antioksidan katkı maddeleriyle risk artışı: %40
- Çalışma süresince 1.131 yeni tip 2 diyabet vakası tespit edildi.
Türkiye'de durum nasıl?
Sağlık Bakanlığı ve ulusal epidemiyolojik çalışmalara göre Türkiye’de yetişkin nüfusun yaklaşık yüzde 14–15’i diyabet hastası. Bu da yaklaşık 10 milyondan fazla kişi anlamına geliyor. Her yıl yüz binlerce kişiye yeni diyabet tanısı konuluyor. Hazır gıdalar, paketli atıştırmalıklar, işlenmiş et ürünleri ve gazlı içecekler Türkiye’de özellikle gençler arasında hızla yaygınlaşıyor. Uzmanlara göre bu çalışma, Türkiye’de hızla artan işlenmiş gıda tüketimi ile diyabet salgını arasındaki bağlantıyı daha da görünür kılıyor.
Hangi Koruyucular Riskle İlişkili?
Araştırmada en sık tüketilen 17 koruyucu madde tek tek incelendi. Bunlardan 12’si diyabet riskindeki artışla doğrudan ilişkilendirildi. Bu katkı maddeleri Türkiye’de market raflarında bulunan binlerce üründe yer alıyor.
Öne çıkanlar arasında:
- Sodyum nitrit (E250) – sucuk, salam, sosis
- Potasyum sorbat (E202) – paketli fırın ürünleri
- Kalsiyum propiyonat (E282) – ekmek ve unlu mamuller
- Sitrik asit (E330) – gazlı içecekler, aromalı içecekler
- Fosforik asit (E338) – kolalı içecekler
Bilim İnsanları Uyarıyor: “Bu İlk, Ama Son Olmayabilir”
Çalışmanın koordinatörü Prof. Dr. Mathilde Touvier, sonuçların önemine dikkat çekiyor: “Bu, koruyucu gıda katkı maddeleri ile tip 2 diyabet arasındaki ilişkiyi inceleyen dünyadaki ilk büyük ölçekli çalışma. Bulgular, deneysel verilerle de örtüşüyor.”
Bilim insanlarının ortak mesajı net:
- Etiket okuyun
- Uzun içerik listelerinden kaçının
- Evde pişmiş, taze gıdaları tercih edin
- İşlenmiş ürünleri “istisna” haline getirin
