Türkiye’de yazın son günleriyle birlikte domates salçası, domates sosu ve kışlık domates hazırlıkları da hız kazanıyor. Tam da bu dönemde yayımlanan yeni bir araştırma, domatesin yalnızca likopen içeriğiyle değil, gözle görülmeyen başka bir bileşeniyle de karaciğer sağlığı açısından önemli olabileceğine işaret etti.
Tufts Üniversitesi araştırmacıları tarafından gerçekleştirilen ve Molecular Nutrition & Food Research dergisinde yayımlanan çalışmada, domates ve bazı sarı, turuncu ve kırmızı meyve-sebzelerde bulunan fitoen adlı renksiz bileşiğin metabolik disfonksiyonla ilişkili steatotik karaciğer hastalığı üzerindeki etkisi incelendi.
likopen karaCİĞERE İYİ GELİR Mİ?
Domates denildiğinde akla ilk olarak likopen geliyor. Domatese kırmızı rengini veren bu karotenoid, antioksidan özellikleri nedeniyle uzun süredir araştırılıyor.
Ancak araştırmacılara göre domatesin karaciğer üzerindeki olası etkilerini yalnızca likopen açıklamayabilir.
Çünkü önceki hayvan çalışmalarında bütün domates tozunun saf likopenden daha güçlü sonuçlar verdiği görülmüştü. Bu durum, domatesteki farklı bileşenlerin birlikte etkili olabileceği fikrini gündeme getirdi.
Bu bileşenlerden biri de fitoen.
Fitoen nedir, hangi besinlerde bulunur?
Fitoen, bitkilerin likopen ve diğer karotenoidleri üretirken kullandığı erken aşamadaki bir bileşik olarak biliniyor. Likopenin aksine fitoen renksiz olduğu için meyve ve sebzelerin görünümüne belirgin bir renk vermiyor.
Araştırmacılar, domates ve domates ürünlerinde hem likopenin hem de fitoenin önemli miktarlarda bulunduğunu ve fitoenin vücut tarafından daha kolay emilebildiğini belirtiyor.
Üstelik fitoen yalnızca domateste bulunmuyor. Araştırmaya göre bu bileşik;
- Havuçta,
- Kırmızı biberde,
- Pembe greyfurtta,
- Karpuzda,
- Kayısıda da bulunabiliyor.
Fitoen karaciğer yağlanmasını nasıl etkilER?
Araştırmada farelere, insanlarda yağlı karaciğer hastalığıyla ilişkilendirilen beslenme düzenlerini modellemek amacıyla rafine karbonhidrat açısından zengin bir diyet uygulandı.
Farelerin bir bölümüne ise insanlarda günlük 3-4 orta boy çiğ domatese veya yaklaşık 100 gram domates salçasına denk gelen miktarda fitoen verildi.
Altı aylık deneyin sonunda fitoen verilen farelerde, aynı sağlıksız beslenme düzenine rağmen karaciğer yağlanmasının daha hafif olduğu görüldü.
Araştırmacılar, fitoenin bağırsak bakterilerindeki değişikliklerden ziyade karaciğerdeki metabolik süreçleri etkilediğini belirledi.
