Yeni doğan bebeklere doğumdan hemen sonra uygulanan K vitamini enjeksiyonu, kanın pıhtılaşmasını sağlayan hayati bir müdahale olarak kabul ediliyor. Ancak son yıllarda ebeveynlerin bu uygulamayı reddetme oranlarında dikkat çekici bir yükseliş olduğu bildirildi.
Amerikan Nöroloji Akademisi’nin 78. Yıllık Toplantısı’nda sunulacak kapsamlı incelemeye göre, K vitamini takviyesini reddeden aile sayısı genel olarak düşük seyretse de bazı bölgelerde oranların %0,9’dan %1,6’ya, bazı merkezlerde ise %3’e kadar yükseldiği görüldü. Bazı doğum merkezlerinde bu oranların çok daha yüksek seviyelere ulaştığı bildirildi.
K vitamini neden hayati önemde?
Bebekler doğduklarında doğal olarak düşük K vitamini seviyelerine sahiptir. Bu vitamin, kanın pıhtılaşmasını sağlayan proteinlerin üretimi için gereklidir. Eksikliği durumunda “Vitamin K eksikliğine bağlı kanama” (VKDB) adı verilen ciddi tablolar gelişebilir.
Araştırmada, geç dönem K vitamini eksikliği kanamasının çoğunlukla intrakraniyal kanama (beyin kanaması) ile ortaya çıktığı belirtildi. Bulgulara göre: K vitamini yapılmayan bebeklerde kanama riski 81 kat daha yüksek.
Kanama gelişen bebeklerin yaklaşık %14’ü hayatını kaybediyor
Yaklaşık %40’ında kalıcı nörolojik hasar (bilişsel bozukluk, nöbet, motor yetersizlik)
Vakaların %63’ünde beyin kanaması görülüyor
Uzmanlar, bu kanamaların çoğunun önlenebilir olduğuna dikkat çekiyor.
Reddeden ebeveynlerde aşı tereddüdü daha yüksek
İncelemede dikkat çeken bir diğer bulgu ise K vitamini enjeksiyonunu reddeden ebeveynlerin, diğer koruyucu sağlık uygulamalarını da reddetme eğiliminde olması.
Araştırmaya göre: K vitaminini reddeden ebeveynlerin, bazı aşıları reddetme olasılığı 90 kata kadar daha yüksek. Çocukluk dönemi aşılarını yaptırmama oranı belirgin şekilde artıyor
Araştırmacılar, K vitamini enjeksiyonunun bir aşı olmadığını özellikle vurguluyor. Buna rağmen yanlış bilgilendirme ve sosyal medya kaynaklı kaygıların, kararları etkileyebildiği belirtiliyor.
“Bebeklerin çektiği acı” endişesi ve yanlış bilgiler
Ebeveynlerin ret gerekçeleri arasında: “Enjeksiyon sırasında bebeğin acı çekmesi, koruyucu maddelerle ilgili yanlış inanışlar, ”Doğal sürece müdahale” algısı öne çıkıyor.
Oysa uzmanlara göre doğumda yapılan tek doz K vitamini enjeksiyonu güvenli ve etkili bir uygulama olarak uzun yıllardır kullanılmakta.
Uzmanlardan doğum öncesi bilgilendirme çağrısı
Araştırmanın yazarları, sağlık profesyonellerinin özellikle doğum öncesi dönemde ebeveynleri bilgilendirmesinin kritik olduğunu belirtiyor. K vitamini eksikliğine bağlı kanamanın nadir görülse de sonuçlarının ağır olabileceği vurgulanıyor.
Çalışma, yirmi yılı kapsayan 25 bilimsel yayının sistematik incelemesine dayanıyor. Araştırmacılar, bireysel bebek takibi yapılmadığını ve analizlerin mevcut veriler üzerinden yürütüldüğünü de not düşüyor.
Önlenebilir bir risk
Uzmanlara göre K vitamini eksikliğine bağlı kanamalar büyük ölçüde önlenebilir. Doğumda yapılan tek doz enjeksiyon, beyin kanaması ve ölüm riskini dramatik şekilde azaltıyor.
K vitamini reddinde yaşanan artış, her ne kadar genel oranlar düşük olsa da, uzmanlar tarafından “endişe verici bir eğilim” olarak değerlendiriliyor. Çünkü söz konusu risk, bebeklerde yaşam boyu sürebilecek ağır sonuçlara yol açabiliyor.
Sağlık otoriteleri, ebeveynlerin karar verirken bilimsel veriler ışığında hareket etmesi gerektiğini ve doğum öncesi danışmanlığın önemini bir kez daha hatırlatıyor.
TÜRKİYE'DE BİR BEBEK BEYİN KANAMASI GEÇİRMİŞTİ
K vitamini reddi Türkiye'de de önemli bir sorun. Geçtiğimiz yıl Ocak ayında Ankara'da iki aylık bir bebeğin beyin kanamasıyla entübe edilmesinin ardından kanamanın K vitamini eksikliğinden kaynaklandığı açıklanmıştı.
Ankara Tabip Odası, K vitamini uygulamasının reddedilmesi nedeniyle beyin kanaması geçiren bebeğin Ankara'da bir yoğun bakım ünitesinde tedavi edildiğini söyledi.
