Avrupa Birliği'nin gıda güvenliği kayıtları, dünyanın en çok tüketilen meyvelerinden biri olan muzla ilgili dikkat çekici bir tablo ortaya koydu.
AB Gıda ve Yem İçin Hızlı Alarm Sistemi (RASFF) verilerine göre 2026 yılının ilk altı ayında muz ve muz bazlı ürünlerle ilgili toplam 10 bildirim yayımlandı. Bildirimlerin büyük bölümünü ise klorpirifos kalıntıları oluşturdu.
Kayıtlara göre ilk altı ayda yayımlanan 10 bildirimin 8'inde klorpirifos tespit edildi. Bildirimlerin önemli kısmı Ekvador menşeli muzlarla ilgili olurken Peru ve Kosta Rika kaynaklı ürünler de sisteme yansıdı.
Muzlarda aynı pestisit öne çıktı
RASFF kayıtlarında yer alan bildirimlere göre; 18 Mart'ta Hollanda, Peru'dan gelen muzlarda klorpirifos tespit etti. 12 Mart'ta Polonya, Ekvador menşeli muzlar için bildirim yayımladı. 20 Ocak'ta Hırvatistan yine Ekvador kaynaklı muzlarda aynı pestisite rastladı. Fransa, Hollanda, İsveç ve Estonya da yıl içinde benzer bildirimlerde bulundu.
Son olaraj 10 Haziran'da Hollanda tarafından yapılan bildirimde, Ekvador menşeli muzlarda yüksek oranda klorprifos kalınıtısı saptandığını duyurdu.
MUZDA LİMİTTEN 87 KAT FAZLA TARIM ZEHİRİ
Bazı partilerde ölçülen değerler dikkat çekici seviyelere ulaştı. Peru'dan gelen muzlarda yapılan analizde kilogram başına 0,055 mg klorpirifos tespit edilirken, Avrupa Birliği'nin referans limiti 0,01 mg/kg olarak kaydedildi.
Polonya'nın bildirdiği Ekvador menşeli muzlarda ise değer 0,087 mg/kg'a ulaştı. Bu miktar izin verilen seviyenin yaklaşık 9 katına karşılık geliyor.
Diğer bazı bildirimlerde de limitlerin 15 ila 20 kat aşılması nedeniyle ürünler hakkında çeşitli önlemler uygulandı.
Klorpirifos neden yasaklandı?
Klorpirifos uzun yıllar boyunca meyve ve sebze üretiminde kullanılan yaygın bir insektisit olarak biliniyordu.
Ancak Avrupa Gıda Güvenliği Otoritesi (EFSA) tarafından yapılan değerlendirmeler sonrasında maddeyle ilgili ciddi sağlık endişeleri ortaya çıktı.
EFSA uzmanları, klorpirifos için güvenli bir maruziyet seviyesi belirlenemediğini açıkladı. Bunun üzerine Avrupa Birliği'nde kullanım onayı yenilenmedi.
Türkiye'de de klorpirifos içeren bitki koruma ürünlerinin kullanımı yıllar önce sonlandırılmıştı.
Anne karnındaki bebeğe kadar ulaşabiliyor
Klorpirifosla ilgili bilimsel çalışmaların önemli bölümü, çocukların beyin gelişimi üzerindeki etkilerine odaklanıyor.
ABD'de ve Avrupa'da yürütülen araştırmalarda, gebelik döneminde klorpirifosa maruz kalınması ile çocuklarda bilişsel performans düşüşü, dikkat sorunları ve öğrenme güçlükleri arasında ilişki bulundu.
Bazı araştırmalarda prenatal maruziyetin IQ puanlarında düşüşle bağlantılı olabileceği bildirildi.
Bilim insanları özellikle gelişmekte olan sinir sisteminin pestisitlere karşı daha hassas olduğunu vurguluyor.
Muzlarda başka hangi pestisit tespit edildi?
RASFF kayıtlarında klorpirifos dışında bir başka pestisit de dikkat çekti. 8 Haziran 2026 tarihinde Estonya tarafından yayımlanan bildirime göre Kosta Rika menşeli muzlarda buprofezin kalıntısı bulundu.
Buprofezin, beyaz sinek ve benzeri zararlılarla mücadelede kullanılan bir insektisit olarak biliniyor.
Avrupa'da yapılan değerlendirmelerde uzun süreli maruziyet açısından çeşitli toksikolojik endişeler nedeniyle yakından takip edilen maddeler arasında yer alıyor.
RASFF'nin ilk altı aylık verileri ise muz ticaretinde klorpirifosun hâlâ önemli bir risk başlığı olmaya devam ettiğini ortaya koyuyor.
