Greenpeace Türkiye'nin zincir marketlerde satılan domateste yasaklı pestisit saptamasının ardından bir kötü haber de kuru domatesten geldi. Avrupa’da satışa sunulan kuru domatesler, yüksek miktarda klorat tespit edilmesi üzerine geri çağrıldı.
Hollanda tarafından Avrupa Birliği’nin Gıda ve Yemler İçin Hızlı Alarm Sistemi’ne yapılan bildirimde, güneşte kurutulmuş ve küp şeklinde doğranmış domateslerde kilogram başına 8,130 miligram klorat saptandığı açıklandı.
TARIM ZEHRİ TOLERE EDİLEBİLİR LİMİTİ 5 KAT AŞIYOR
Ürün için izin verilen maksimum miktarın 1,4 mg/kg olduğu belirtilirken, ölçülen değer yasal sınırın yaklaşık 5,8 katına ulaştı.
14 Ağustos 2026 tarihinde alınan numunenin analiz sonuçlarının ardından Hollanda’da ürünlerin piyasadan toplatılmasına ve tüketiciden geri çağrılmasına karar verildi. RASFF kaydında ürünlerin diğer Avrupa Birliği ülkelerine dağıtımının yapılmayacağı bilgisine de yer verildi.
Bildirimde marka, parti numarası ve Türkiye’de satışa sunulduğuna ilişkin bir bilgi paylaşılmadı.
Klorat nedir?
Klorat, klorik asidin tuzlarına verilen genel isim. Güçlü oksitleyici özelliğe sahip olan madde geçmişte yabancı otları yok etmek amacıyla tarım ilacı olarak da kullanılıyordu. Ancak klorat içeren bitki koruma ürünlerinin Avrupa Birliği’nde kullanımına izin verilmiyor.
Buna karşılık gıdalarda klorat görülmesi sudan veya gıda üretim hatlarının temizlenmesinde kullanılan klor, sodyum hipoklorit veya klor dioksit içeren dezenfektanların parçalanması sonucunda da oluşabiliyor.
Kuru domatese nasıl bulaşmış olabilir?
RASFF bildiriminde söz konusu kuru domateslerdeki kloratın kaynağı açıklanmadı. Ancak klor bazlı dezenfektan çözeltileri uzun süre depolandığında veya sıcaklık, ışık ve pH gibi koşullara maruz kaldığında içlerindeki klorat miktarı artabiliyor. Bu suyun domatesle temas etmesi halinde klorat ürüne geçebiliyor.
Kurutma işlemi kalıntıyı yoğunlaştırabilir
Kuru domatesteki yüksek değerin açıklanmasında kurutma işleminin de önemli bir payı olabilir. Domates kurutulurken içindeki suyun büyük bölümü uzaklaşıyor ancak klorat aynı oranda yok olmuyor. Böylece taze domateste daha düşük düzeyde bulunan kalıntı, ürünün ağırlığı azaldıkça kuru maddede yoğunlaşabiliyor.
Kloratın sağlığa zararları neler?
Avrupa Gıda Güvenliği Otoritesine göre klorata uzun süreli maruz kalmak, tiroit bezinin kandan iyot almasını engelleyebilir. Bu durum tiroit hormonlarının üretimini etkileyebilir. Özellikle bebekler ve küçük çocuklar, iyot eksikliği bulunan kişiler, tiroit hastalığı olanlar, uzun süre yüksek miktarda klorata maruz kalanlar. riskli grupta yer alıyor.
Tek seferde yüksek miktarda klorat alınması ise kırmızı kan hücrelerinin oksijen taşıma kapasitesini etkileyebilir. EFSA, akut maruziyette özellikle methemoglobin oluşumu ve böbrekler üzerindeki etkileri dikkate alıyor.
