Ankara’nın Polatlı ilçesinde bazı çiftçiler, yetiştirdikleri ürünü pazara götürmek yerine tarlada bırakacak. Hasat edilmeyen ürünler, nesli tehlike altındaki toy kuşlarının beslenmesine ve üremesine ayrılacak.
IPARD 3 PROGRAMI DESTEKLERİ
Tarım ve Kırsal Kalkınmayı Destekleme Kurumu (TKDK), IPARD III Programı kapsamında ilk kez uygulanacak “Biyoçeşitlilik–Toy Kuşu Popülasyonunun Geliştirilmesi” desteğinden yararlanacak ilk grubu açıkladı. Toplam 148 başvurunun kabul edildiği program için çiftçilere beş yılda 265 milyon lira hibe sağlanması planlanıyor.
Çiftçi neden ürününü hasat etmeyecek?
Toy kuşu; doğal bozkırlarda, meralarda ve geniş tarım arazilerinde yaşayan, Türkiye’nin en büyük kuş türü olarak biliniyor. Dünyada uçabilen en ağır kuşlar arasında bulunan türün yaşam alanları; yoğun tarım, erken hasat, mekanizasyon ve habitat kaybı nedeniyle daralıyor.
Program kapsamında toy kuşunun bulunduğu arazilere buğday, korunga ve Macar fiği gibi bitkiler ekilecek. Bu ürünlerin tamamı ticari amaçla değerlendirilmeyecek. Bazı alanlarda ürün hasat edilmeyerek kuşların beslenme ve üreme ortamının korunması sağlanacak.
5 YIL BOYUNCA KUŞLAR İÇİN EKECEKLER
TKDK Başkanı Ahmet Antalyalı, desteğin temel amacının çevre dostu tarım uygulamalarından kaynaklanan gelir kaybını ve çiftçinin üstlendiği ek maliyeti karşılamak olduğunu belirtti. Üreticiler, destek karşılığında beş yıllık gönüllü tarım-çevre taahhüdünde bulunacak.
148 çiftçiye 265 milyon lira hibe
TKDK’nın 2 Eylül 2026’da yayımladığı ilk listede 148 başvuru yer aldı. Toplam destek eşit bölündüğünde çiftçi başına beş yıllık ortalama yaklaşık 1 milyon 791 bin lira düşüyor.
Ancak bu rakam her çiftçinin alacağı gerçek ödeme değil. Hibe tutarı; desteklenen arazi büyüklüğüne, seçilen uygulama paketine ve yıllık ödeme hesabına göre değişecek.
Programın toplam bütçesi çağrı ilanında 3 milyon avro olarak açıklanmıştı. Daha sonra desteklenmeye hak kazanan 148 proje için öngörülen toplam tutarın 265 milyon liraya ulaştığı bildirildi.
Üç farklı uygulama bulunuyor
Program için yayımlanan bilgilere göre çiftçiler üç uygulama paketinden birini seçebiliyor:
Buğday ekilen arazinin belirlenen bölümünün uzun süreli nadasa bırakılması,
Beş yıl boyunca aralıksız korunga ekilmesi,
Beş yıl boyunca aralıksız Macar fiği ekilmesi.
Uygulamaların ortak amacı, toy kuşuna yıl boyunca güvenli beslenme ve üreme alanı oluşturmak. Başvurulacak parsellerin sulanmayan tarım arazisi olması ve belirlenen habitat alanının içinde bulunması gerekiyor.
Özel danışmanlık kaynaklarında minimum parsel büyüklüğü 0,2 hektar, toplam başvuru alanı en az 1 hektar ve desteklenebilecek en geniş alan 100 hektar olarak aktarılıyor.
Ancak çiftçilerin yeni bir başvuru öncesinde ödeme tutarları ve arazi şartları için mutlaka güncel TKDK rehberini esas alması gerekiyor.
Toy kuşu desteğine nasıl başvurulur?
Açıklanan 265 milyon liralık tarım desteği için başvurular 1 Eylül 2025’te başlamış, 27 Şubat 2026’da sona ermişti. Dolayısıyla açıklanan ilk grup için yeni başvuru yapılamıyor.
Başvurular, pilot bölge olarak belirlenen Polatlı’nın Adatoprakpınarı, İnler, Özyurt, Sinanlı, Şeyhametli, Uzunbeyli, Yağcıoğlu ve Yüzükbaşı mahallelerindeki uygun araziler için Polatlı TKDK Ofisine yapılmıştı. Programa gerçek ve tüzel kişiler başvurabildi.
IPARD 3 DESTEĞİ BAŞVURU ŞARTLARI NELER?
Yeni bir çağrı açılması halinde çiftçilerin şu yolu izlemesi gerekecek:
TKDK’nın başvuru çağrı ilanlarını takip etmek,
Arazinin destek verilen köy veya mahalle sınırlarında bulunduğunu doğrulamak,
Çiftçi Kayıt Sistemi ve arazi kullanım belgelerini hazırlamak,
Uygulanacak beş yıllık üretim paketini seçmek,
Başvuru dosyasını belirtilen süre içinde TKDK’ya teslim etmek.
Program bir çiftçi kredisi değil. Çiftçinin daha sonra bankaya geri ödeyeceği finansman yerine, uygun tarım-çevre uygulamalarını yerine getirmesi karşılığında yüzde 100 oranında geri ödemesiz kamu katkısı sağlanıyor.
Benzer çiftçi hibe destekleri gelecek mi?
IPARD III altında halen iki ayrı tarım-çevre modeli bulunuyor. Bunlardan biri Polatlı’daki toy kuşu desteği, diğeri ise Beypazarı’nda uygulanan “Toprak Örtüsü Yönetimi ve Toprak Erozyonunun Kontrolü” programı.
TKDK, IPARD III döneminde erozyon kontrolü kapsamında 95 başvuruyu uygun buldu ve 715,8 hektarlık alan için yaklaşık 77,2 milyon lira destek planladı.
Kurum ayrıca sürdürülebilir tarım, doğal kaynakların korunması ve biyoçeşitliliğin geliştirilmesine yönelik destekleri sürdüreceğini açıkladı. Yeni tarım desteği ve hibe programlarının kapsamı, TKDK’nın yayımlayacağı IPARD çağrı ilanlarıyla belli olacak.
Türkiye, aday ülkeler arasında ilk sırada
Türkiye, Tarım-Çevre, İklim ve Organik Tarım Tedbirini uygulayabilmek için Avrupa Komisyonundan ilk akreditasyonu Mayıs 2017’de aldı. TKDK’ya göre Türkiye, Avrupa Birliği’ne aday ülkeler arasında bu tedbiri uygulayan ilk ve tek ülke durumunda.
IPARD III kapsamında şimdiye kadar hayvancılık, gıda işleme, açık alanda bitkisel üretim, çiftlik faaliyetlerinin çeşitlendirilmesi ve çevre uygulamaları dahil 2 bin 721 proje için toplam 20,4 milyar liralık hibe sözleşmesi imzalandı. Bunun 10,4 milyar lirası çiftçilere ve yatırımcılara ödendi.
