Türkiye tarım ve gıda sektöründe yeni sezon öncesinde piyasa dengeleri ve girdi maliyetleri yeniden şekilleniyor.
İthalat rejimindeki güncellemelerin ardından ayçiçeği alım fiyatlarında yaşanan gerileme ile Tarım İşletmeleri Genel Müdürlüğü’nün (TİGEM) ilan ettiği 2026 yılı tohumluk satış fiyatları, tarımsal üretimin sürdürülebilirliği açısından sektör paydaşlarının odak noktası haline geldi.
Üreticiler bir yandan ürün satışında piyasa fiyatlarının gerilemesinden endişe ederken, diğer yandan ekim dönemi öncesinde tohum maliyetlerindeki ek yüklerle karşı karşıya kalıyor.
Ayçiçeği Fiyatlarında İthalat Düzenlemesi etkisi
İç piyasada yüzde 44 yağ oranına sahip ayçiçeğinin ton fiyatı geçtiğimiz haftalarda 40 bin TL seviyelerine kadar yükselmişti. Ancak yürürlüğe giren ithalat düzenlemelerinin ardından piyasada fiyat geri çekilmeleri gözlemlendi.
Konya Şeker tarafından açıklanan güncel yağlık ayçiçeği alım fiyat tarifesinde ödeme vadelerine göre şu rakamlar yer aldı:
- Yüzde 44 yağ oranlı ayçiçeği (10 Gün Vadeli Ödeme): 37.500 TL/Ton
- Yüzde 44 yağ oranlı ayçiçeği (40 Gün Vadeli Ödeme): 38.500 TL/Ton
Açıklanan rakamlar, yüksek finansman maliyetleri ve vadeli ödeme koşulları nedeniyle üreticiler arasında farklı değerlendirmelere yol açtı.
TİGEM 2026 Tohumluk Fiyat Listesini Yayınladı
Diğer taraftan, üreticilerin yeni sezon öncesindeki en önemli girdi kalemlerinden biri olan sertifikalı tohum fiyatları da netleşti. TİGEM tarafından ilan edilen 2026 Tohumluk Fiyat Listesi çerçevesinde KDV ve nakliye hariç yurt içi peşin satış fiyatları belirlendi.
TİGEM Yurt İçi Peşin Satış Fiyat Tarifesi (KDV Hariç)
| Makarnalık Buğday | 22,00 TL |
| Ekmeklik Buğday | 21,25 TL |
| Arpa | 19,00 TL |
| Tritikale | 18,00 TL |
| Yulaf | 18,00 TL |
Dağıtım ve İlaçlama Farkları Maliyetleri Etkiliyor
TİGEM tarafından açıklanan satış esaslarında yer alan uyarılara göre, liste fiyatlarına ilave maliyetler eklenebiliyor:
İlaçlama Uygulaması: Kök ve kök boğazı çürüklüğüne karşı ilaçlanan tohumlarda kilogram başına 0,75 TL ilave ücret uygulanıyor.
Dağıtıcı Payı: Dağıtıcı kuruluşların nakliye, sigorta ve kâr marjı gerekçesiyle liste fiyatı üzerine yüzde 20'ye kadar ilave yapma yetkisi bulunuyor.
Saha paydaşları ve üretici temsilcileri; vergi, nakliye ve bayi kâr marjlarının eklenmesiyle birlikte çiftçinin tohumu teslim alma maliyetinin liste fiyatlarının yüzde 25 ila yüzde 35 üzerinde gerçekleşeceğini öngörüyor. Gelecek sezonda gıda arz güvenliği ve tarımsal verimlilik açısından girdi-çıktı fiyat dengesinin yakından takip edilmesi gerektiği vurgulanıyor.
Üreticilerden Tepki Yağıyor: “Bu Fiyatlarla Çiftçi Borcunu Nasıl Kapatacak?”
Açıklanan alım ve tohumluk fiyatları sonrası sosyal medya ve üretici gruplarında çiftçilerin tepkileri çığ gibi büyüdü. Sahadan yükselen feryatlar, alım fiyatları ile piyasa gerçekleri arasındaki makasın açıldığını ortaya koyuyor.
Özellikle ayçiçeğinde 40 günlük vadeye tepki gösteren üreticiler, "Çiftçi borcunu kapatmak için acil nakde ihtiyaç duyarken 40 gün bekleyecek lüksü yok. Peşin fiyat açıklanması gerekirdi" sözleriyle mağduriyetlerini dile getiriyor.
Piyasadaki tüccar fiyatları ile kurum fiyatları arasındaki dengesizliğe dikkat çeken çiftçiler, ithalat kararlarının tam da harvest (hasat) dönemine denk gelmesinin faturasını üreticinin ödediğini savunuyor.
Diğer taraftan TİGEM’in tohumluk listesini değerlendiren üreticiler, geçtiğimiz yıl piyasada arpa tohumunu 27 TL’den, ekmeklik buğday tohumunu ise 28 TL’den aldıklarını hatırlatarak liste fiyatlarının sahayı yansıtmadığını belirtiyor.
Liste fiyatlarının üzerine vergi, nakliye, ilaçlama ve bayi kâr marjları eklendiğinde tohum maliyetlerinin en az yüzde 25 - yüzde 35 oranında artacağına dikkat çeken çiftçiler, "Maliyetler sürekli katlanırken, sıra bizim ürettiğimiz ürünü satmaya gelince fiyatlar düşüyor. Çiftçiyi üretimde tutmak bu şartlarda imkânsız hale geliyor" diyerek yetkililere sesleniyor.
