AB üye devletleri ile Avrupa Parlamentosu temsilcileri arasında Brüksel’de yapılan müzakerelerde bitki bazlı et alternatiflerinin isimlendirilmesine ilişkin önemli bir uzlaşma sağlandı.
vejetaryen burger etiketine izin
Alman Basın Ajansı’nın aktardığına göre, “vejetaryen burger”, “tofu sosis” ve “soya şnitzel” gibi isimlerin menülerde ve ürün etiketlerinde kullanılmasına devam edilebilecek.
Bitki bazlı ürünler için bu tür ifadelerin yasaklanması önerisi daha önce Avrupa Parlamentosu’nda gündeme gelmişti. Yasak önerisi, tüketicilerin yanıltılmasını önlemek ve hayvancılık sektörünü korumak gerekçesiyle savunuluyordu.
Bazı et terimleri yasaklanacak
Uzlaşmaya göre bitki bazlı ürünlerde bazı ifadelerin kullanımı ise sınırlandırılacak. Özellikle hayvan türlerine veya belirli et kesimlerine atıfta bulunan isimler artık kullanılmayacak.
Yasaklanabilecek ifadeler arasında şu terimler bulunuyor; Tavuk, sığır eti, kaburga, pirzola, pastırma.
Bu nedenle “vejetaryen tavuk” veya “tofu kaburga” gibi ifadelerin reklam ve etiketlerde kullanılması mümkün olmayacak.
Vegan biftek olur mu?
Yeni düzenleme, Avrupa Komisyonu’nun ilk önerisine dayanan uzun müzakerelerin ardından ortaya çıktı. Komisyonun ilk teklifinde “biftek”, “şnitzel”, “hamburger” ve “sosis” gibi terimlerin yalnızca hayvansal ürünler için kullanılmasına izin verilmesi önerilmişti.
Bu öneri Avrupa Parlamentosu’nda özellikle merkez sağ siyasi grupların desteğiyle gündeme gelmişti. Fransız milletvekili Céline Imart düzenlemenin baş savunucuları arasında yer aldı.
Ancak teklif AB üyesi ülkeler arasında gerekli çoğunluğu sağlayamadı.
Almanya yasak planına karşı çıktı
Almanya, bitki bazlı ürünlerde et benzeri isimlerin yasaklanmasına açıkça karşı çıkan ülkeler arasında yer aldı. Almanya Federal Tarım Bakanı Alois Rainer, böyle bir yasağın ekonomi üzerinde ciddi maliyetler yaratacağını ve gereksiz bürokrasiye yol açacağını ifade etti.
Rainer’e göre tüketiciler zaten bu ürünlerin et içermediğini biliyor: “Vejetaryen şnitzel alan herkes bunun etten yapılmadığını bilir.”
Bitki bazlı GIDA pazarI hızla büyüyor
AB’de bitki bazlı protein ürünlerine yönelik pazar hızla büyüyor. Almanya Federal İstatistik Ofisi’nin (Destatis) verilerine göre ülkede vejetaryen ve vegan et alternatiflerinin üretimi 2024 yılında 126.500 tona ulaştı.
Bu rakam, beş yıl öncesine göre iki katından fazla artış anlamına geliyor. Buna rağmen sektörün ekonomik büyüklüğü hâlâ geleneksel et sektörünün oldukça gerisinde. 2024 verilerine göre; Et ve et ürünleri pazarı: 44,3 milyar euro, et alternatifleri pazarı: 647,1 milyon euro.
Sektör 250 milyon euroluk zarar uyarısı yapmıştı
Alternatif protein üreticilerini temsil eden Alman Federal Alternatif Protein Kaynakları Birliği (BALPro), isim yasağı getirilmesi durumunda sektörün ciddi ekonomik kayıplarla karşılaşabileceğini açıklamıştı.
Birliğe göre böyle bir yasak, ambalajların yeniden tasarlanması, mevcut ambalajların imhası, pazarlama stratejilerinin değiştirilmesi, satış kayıpları, gibi nedenlerle yaklaşık 250 milyon euro zarar yaratabilir.
Perakendeciler de karşı çıkmıştı
Aralarında Aldi Süd, Lidl ve Burger King gibi büyük perakendecilerin de bulunduğu birçok şirket, geçen yıl AB kurumlarına gönderilen ortak bir mektupta yasak planına karşı çıkmıştı.
Şirketlere göre “burger” veya “sosis” gibi ifadeler tüketicilerin ürünü anlamasını kolaylaştırıyor ve satın alma kararlarını yönlendirmede önemli rol oynuyor.
Düzenleme henüz resmileşmedi
Brüksel’de varılan uzlaşmanın yürürlüğe girmesi için Avrupa Parlamentosu ve AB üye devletlerinin resmi onayı gerekiyor. Onay sürecinin tamamlanmasının ardından düzenlemenin Avrupa genelinde uygulanması bekleniyor.
Yeni kuralların yürürlüğe girmesi halinde, bitki bazlı ürünlerde bazı isimler korunurken, hayvan türlerine ve et kesimlerine gönderme yapan ifadeler ise yasaklanmış olacak.
