Avrupa Komisyonu, gıda sahteciliği ve gıda güvenliği riskleriyle mücadelede yeni bir dönemi başlatacak yapay zeka tabanlı bir izleme sistemi geliştirdi.
“TraceMap” adı verilen platform, Avrupa Birliği genelinde gıdada tağşişi tespit etmek, kontamine ürünlerin kaynağını belirlemek ve riskli ürünlerin piyasadan daha hızlı toplatılmasını sağlamak amacıyla kullanıma sunuldu.
Yeni sistem, AB üyesi ülkelerin ulusal gıda denetim otoritelerinin erişimine açıldı.
Yapay zeka gıda tedarik zincirini analiz edecek
Avrupa Komisyonu tarafından paylaşılan bilgilere göre TraceMap, tarım ve gıda sistemlerinde halihazırda bulunan geniş veri ağını analiz ederek ticaret akışlarını ve üretim zincirlerini neredeyse gerçek zamanlı olarak izleyebilecek.
Yapay zeka algoritmaları sayesinde platform; şüpheli gıda işletmecilerini ve sevkiyatları belirleyebilecek, gıdalara zararlı maddelerin bulaştığı noktaları tespit edebilecek, riskli ürünlerin tedarik zincirini izleyebilecek, güvensiz gıdaların daha hızlı geri çağrılmasını sağlayacak.
Sistem ayrıca operatörler, dağıtım ağları ve sevkiyatlar arasındaki bağlantıları analiz ederek gıda sahteciliğine yönelik soruşturmaların hızlandırılmasına katkı sağlayacak.
AB: “Gıda güvenliği krizlerine müdahalede dönüm noktası”
Avrupa Komisyonu Sağlık ve Gıda Güvenliğinden Sorumlu Üyesi Oliver Varhelyi, yapay zekayla gıda sahteciliğiyle mücadelede yeni bir aşamaya geçileceğini ifade etti.
Sistemin ülkeler arasında koordinasyonu artıracağını belirten Varhelyi, platformun hem çiftçiler hem de tüketiciler için daha güçlü bir koruma sağlayacağını söyledi.
Avrupa’da gıda güvenliği alarm veriyor
Avrupa’da gıda güvenliği risklerine ilişkin bildirimlerde de artış dikkat çekiyor. Gıda ve Yem İçin Hızlı Alarm Sistemi (RASFF) verilerine göre, 2024 yılında gıda güvenliği bildirimleri yüzde 12 artarak 5 bin 250’ye yükseldi.
Bildirimlerin yaklaşık üçte birini sınırda reddedilen ürünler oluşturdu. Bu ürünlerin önemli bölümünde pestisit kalıntıları nedeniyle geri çevrilen meyve ve sebze sevkiyatları yer aldı.
En fazla bildirim yapan ülkeler ise Almanya, Hollanda ve İtalya oldu.
Gıda kaynaklı salgınlar da artıyor
Avrupa Gıda Güvenliği Otoritesi (EFSA) verilerine göre 2024 yılında Avrupa’da 6 bin 558 gıda kaynaklı salgın rapor edildi. Bu sayı bir önceki yıla göre yüzde 14,5 artış anlamına geliyor.
Avrupa’da en sık görülen gıda kaynaklı enfeksiyonlar arasında; kampilobakteriyoz, salmonelloz, E.coli kaynaklı STEC enfeksiyonu, listeriyoz yer alıyor.
Özellikle Listeria bakterisi, yüksek hastaneye yatış ve ölüm oranları nedeniyle Avrupa’da gıda güvenliği açısından en kritik risklerden biri olarak değerlendiriliyor.
