Zararsız gibi görünen kahvaltılık gevrekler, ekmek, hamur işleri ve balık… Ancak Fransa’da yayımlanan yeni bir araştırma, çocukların günlük beslenme yoluyla yüksek düzeyde ağır metal ve kimyasal kirleticilere maruz kaldığını ortaya koydu. Özellikle kadmiyum, alüminyum, cıva ve akrilamid seviyeleri uzmanları endişelendiriyor.
Araştırma, çocukların beslenme alışkanlıklarının uzun vadeli sağlık riskleri açısından yeniden değerlendirilmesi gerektiğine işaret ediyor.
çocuklar ağır metal riskiyle karşı karşıya mı?
Çalışma, Fransa Gıda, Çevre ve İş Sağlığı Güvenliği Kurumu (ANSES) tarafından yürütüldü. EAT3 adı verilen araştırma kapsamında çocukların ve yetişkinlerin günlük beslenme yoluyla maruz kaldığı kirleticiler analiz edildi.
Araştırmacılar; kadmiyum, alüminyum ve cıvanın sağlık açısından risk oluşturduğunu belirtirken, kurşun ve yüksek sıcaklıkta pişirme sonucu oluşan akrilamidin de dikkatle izlenmesi gerektiğini vurguladı.
Çalışmanın eş koordinatörü araştırmanın Toplam Diyet Araştırması’nın (TDS3) ilk bölümünü oluşturduğunu belirterek, önümüzdeki yıllarda diğer kirletici gruplarına ilişkin sonuçların da yayımlanacağını açıkladı.
Araştırma nasıl yapıldı?
Mayıs 2021 – Ağustos 2022 tarihleri arasında Fransa’nın Hérault, Loiret ve Puy-de-Dôme bölgelerindeki market ve pazarlardan 700’den fazla gıda örneği toplandı. Toplanan örnekler, tipik Fransız beslenme düzeninin yüzde 90’ından fazlasını temsil edecek şekilde seçildi. Gıdalar tüketileceği biçimde hazırlandı ve ardından kirletici analizine tabi tutuldu. Elde edilen veriler, ulusal tüketim istatistikleriyle birleştirilerek toplumun maruziyet düzeyi hesaplandı.
Ağır metaller en çok hangi gıdalarda bulundu?
Araştırmaya göre kirleticilerin yoğunlaştığı başlıca gıdalar şöyle:
Kadmiyum: Kahvaltılık gevrekler
Alüminyum: Hamur işleri ve tatlı bisküviler
Kurşun: Ekmek
Cıva: Balık
Akrilamid: Kızartılmış ve sote patates
Araştırmacılardan Véronique Sirot, özellikle hamur işleri ve bisküvilerin hem düşük besin değerine sahip olduğunu hem de iz metal içerebildiğini belirtti. Sebzelerde bazı metal seviyelerinin daha yüksek çıktığı ifade edilse de uzmanlar, sebze tüketiminin besinsel faydalarının tartışmasız olduğunu vurguladı.
Çocukların yüzde 27’si kadmiyum sınırını aşıyor
Araştırmanın en dikkat çekici bulgularından biri, üç yaş üzerindeki çocukların yüzde 23 ila 27’sinin tolere edilebilir günlük kadmiyum alım düzeyini aşması oldu. Avrupa Gıda Güvenliği Otoritesi (EFSA), kadmiyumun uzun vadede böbrek fonksiyonlarını olumsuz etkileyebileceğini belirtiyor.
Alüminyum maruziyetinde ise tablo daha çarpıcı; çocukların yüzde 76’sı, etişkinlerin yüzde 39’u toksik referans değerin üzerinde alım gerçekleştiriyor.
Balıklardaki cıva seviyelerinde önceki araştırmalara kıyasla büyük bir değişim gözlenmedi. Ancak özellikle orkinos gibi gıda zincirinin üst basamağında yer alan yırtıcı balıklarda metil cıva oranının daha yüksek olduğu bildirildi.
Kurşun ve akrilamidde düşüş var ama risk sürüyor
Araştırma, bazı alanlarda olumlu gelişmeler olduğunu da ortaya koydu. Kurşuna maruziyet çocuklarda yüzde 27, yetişkinlerde yüzde 49 oranında azaldı. Bu düşüş, kurşunlu benzinin yasaklanması ve su tesisatlarında yapılan düzenlemeler gibi halk sağlığı politikalarına bağlanıyor. Akrilamid seviyelerinde de azalma tespit edilse de toplam maruziyet hâlâ yüksek kabul ediliyor.
Avrupa genelinde endişe artıyor
Ağır metaller yalnızca Fransa’nın sorunu değil. Avrupa Gıda Güvenliği Otoritesi verilerine göre arsenik, kadmiyum, kurşun ve cıva Avrupa genelinde gıdalarda yaygın olarak bulunabiliyor.
EFSA, özellikle inorganik arsenikin; cilt lezyonları, kanser, gelişimsel toksisite ve kardiyovasküler hastalıklarla ilişkili olabileceğine dikkat çekiyor.
Yırtıcı balıklardaki cıva, çift kabuklu yumuşakçalardaki kurşun ve kabuklu deniz ürünlerindeki kadmiyum ise özellikle hamile kadınlar ve çocuklar için başlıca risk unsurları arasında gösteriliyor.
Ağır METALE MARUZİYET NASIL AZALTILIR?
Araştırmacılar, dengeli ve çeşitli beslenmenin önemine dikkat çekerken, özellikle çocukların işlenmiş ürün tüketiminin sınırlandırılması gerektiğini vurguluyor. Hamur işleri, bisküviler ve aşırı işlenmiş tahıl ürünlerinin azaltılması; balık tüketiminde tür çeşitliliğine gidilmesi ve sağlıklı pişirme yöntemlerinin tercih edilmesi öneriliyor.
