Pestisit kalıntıları, Türkiye’de kamuoyunun en fazla endişe duyduğu gıda güvenliği konularından biri haline geldi. Avrupa’ya gönderilen ürünler hakkında yayımlanan bildirimler, marketlerden alınan örneklerde yapılan analizler ve yasaklı etken madde tespitleri “Pestisiti kullananın ve bu ürünü tüketiciye satanın karşılığı ne?” sorusunu gündeme getiriyor.
Hong Kong Gıda ve Çevre Hijyeni Dairesine bağlı Gıda Güvenliği Merkezinin (CFS) açıkladığı iki yeni denetim sonucu, bu soruya farklı bir yaptırım modeliyle yanıt veriyor.
Yumurtada fipronil limiti 2,2 kat aşıldı
Vietnam’dan ithal edilen tavuk yumurtasında kilogram başına 0,044 miligram fipronil tespit edildi. Yumurtada izin verilen maksimum kalıntı limiti 0,02 mg/kg olduğu için sınır 2,2 kat aşıldı.
Numunenin To Kwa Wan’daki bir depodan alındığını açıklayan CFS; ilgili ithalatçıya satışları durdurması, ürünleri raflardan kaldırması ve derhal geri çağırma başlatması talimatını verdi. Ürünün kullanılmaması ve satılmaması çağrısında bulunulurken kaynağın belirlenmesi için soruşturma başlatıldı.
Çin lahanasında 3,7 kat pestisit
CFS’nin 25 Ağustos’ta ithalat aşamasında aldığı çiçekli Çin lahanası, diğer adıyla choi sum örneğinde ise 4,4 mg/kg acetamiprid bulundu. Yasal limitin 1,2 mg/kg olması nedeniyle kalıntı seviyesi sınırın yaklaşık 3,7 katına ulaştı.
Merkez, her iki üründe belirlenen miktarlar için normal tüketim şartlarında olumsuz sağlık etkisinin beklenmediğini bildirdi. Ancak riskin düşük değerlendirilmesi ürünlerin mevzuata aykırı olduğu gerçeğini değiştirmedi; satışlar durduruldu ve tedarik zinciri incelemeye alındı.
Üreten, ithal eden ve satan sorumlu
Hong Kong’daki Pestisit Kalıntılarının Gıdalarda Bulunmasına İlişkin Yönetmelik’e göre yasal şartları karşılamayan bir gıdayı ithal etmek, üretmek veya satmak suç sayılıyor.
Mahkûmiyet halinde sorumlulara 50 bin Hong Kong dolarına kadar para cezası ve altı aya kadar hapis cezası verilebiliyor. Buradaki tutar ABD doları değil; yaklaşık 6 bin 400 ABD dolarına karşılık gelen Hong Kong doları üzerinden uygulanıyor.
Sistemin dikkat çeken tarafı ise sorumluluğun yalnızca pestisiti kullanan çiftçiye yüklenmemesi. İthalatçıdan üreticiye, depodan ürünü tüketiciye satan işletmeye kadar zincirin her halkası soruşturulabiliyor.
Türkiye’de pestisit cezası ne kadar?
Türkiye’de de pestisit kalıntısı yaptırımsız değil. 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunu kapsamında bitki koruma ürününü etiket bilgilerine uygun kullanmayanlara 2026 yılında 26 bin 360 lira idari para cezası uygulanıyor.
Pestisit kalıntı limitleri Türk Gıda Kodeksi ile belirlendiğinden, limit üstü ürün aynı zamanda kodekse aykırı gıda kabul ediliyor. Kodekse aykırı gıdayı üreten, işleyen veya piyasaya arz eden işletmeye 2026 yılı için 264 bin 309 lira idari para cezası verilebiliyor. Ürünün insan sağlığı açısından risk oluşturması halinde toplatma ve mülkiyetinin kamuya geçirilmesi de öngörülüyor.
PESTİSİTLİ ÜRÜN SATMANIN CEZASI VAR MI?
Türkiye’deki temel yaptırım idari para cezasıyken Hong Kong düzenlemesi ihlali doğrudan suç olarak tanımlıyor ve hapis ihtimalini de devreye sokuyor. Bununla birlikte yalnızca cezanın yüksekliği pestisit sorununu çözmeye yetmiyor. Denetimin yaygınlığı, ürünün kaynağına ulaşılması, geri çağırmanın gecikmeden yapılması ve üreticiden satıcıya kadar sorumluların belirlenmesi de caydırıcılığı doğrudan etkiliyor.
