Endonezya'nın milyonlarca çocuğa ücretsiz yemek ulaştırmak amacıyla hayata geçirdiği Ücretsiz Besleyici Yemekler (MBG) programında gıda güvenliği alarmı yaşanıyor.
Son toplu zehirlenmeler Doğu Cava, Orta Cava, Batı Sumatra, Açe ve Güney Sulawesi'de meydana geldi. Salı ile perşembe günleri arasında yaklaşık 1.950 kişi, program kapsamında dağıtılan yemekleri tükettikten sonra ishal, mide bulantısı, kusma ve karın ağrısı gibi belirtiler gösterdi. Hastalananların büyük bölümünü öğrenciler oluşturdu.
Bir okulda 777 öğrenci ve öğretmen hastalandı
En büyük vakalardan biri Orta Cava'daki Lasem'de görüldü. Bir lisede 752 öğrenci ve 25 öğretmen, dağıtılan yemeğin ardından rahatsızlandı.
Menüde ızgara tavuk bulunuyordu. Okul yönetiminin Reuters'a verdiği bilgiye göre yemeklerin bir kısmının servis öncesinde “kaygan/sümüksü” bir görünüm aldığı fark edildi ve bu porsiyonlar ayrıldı. Yemeklerin sabah saat 03.00 civarında pişirildiği, ancak öğlen servis edildiği belirtildi.
Doğu Cava'daki Sidoarjo'da yaşanan başka bir salgında ise çoğu öğrenci 730 kişi hastalandı. Diğer bölgelerden de yüzlerce vaka bildirildi.
Gıda zehirlenmelerinde sayı 50 bini geçti
Sorunun yalnızca son birkaç gündeki vakalardan ibaret olmadığı ortaya çıktı.
Associated Press'in Endonezya Sağlık Bakanlığı gözetim verilerine dayandırdığı bilgilere göre, programın Ocak 2025'te başlamasından 2 Eylül 2026'ya kadar MBG ile bağlantılı 560 gıda zehirlenmesi olayında 50 bin 59 kişi etkilendi. Vakalar ülkenin 36 eyaletindeki 245 il ve kentte görüldü.
Zehirlenmelerin yüzde 80-90'ında gıda güvenliği sorunu
Endonezya Ulusal Beslenme Ajansı'nın incelemeleri ise sorunun kaynağı açısından dikkat çekici bir tablo ortaya koydu.
Ajans Başkanı Sudaryono, geçmiş zehirlenme vakalarının yaklaşık yüzde 80-90'ının gıda güvenliği prosedürlerine uyulmamasıyla ilişkili olduğunu açıkladı. Tespit edilen sorunlar arasında gıdaların uygun koşullarda saklanmaması, ham maddelerin kabulündeki eksiklikler, sıcaklık kontrolünün yapılmaması ve hazırlanan yemeklerin güvenli tüketim sürelerinin aşılması bulunuyor.
Program kapsamında faaliyet gösteren yaklaşık 27 bin yemek dağıtım merkezi incelemeye alınırken, 833 mutfak hijyen ve sanitasyon standartlarını karşılamadığı gerekçesiyle kapatıldı.
Yaklaşık 90 milyon kişiye yemek verilmesi hedefleniyor
Dev program, Devlet Başkanı Prabowo Subianto yönetiminin çocuklarda yetersiz beslenme ve gelişme geriliğiyle mücadele politikalarının merkezinde bulunuyor. Öğrenciler, küçük çocuklar ve hamile kadınlar dahil yaklaşık 90 milyon kişiye ücretsiz yemek ulaştırılması hedefleniyor.
Ancak program büyüdükçe toplu üretim, yemeklerin mutfaklardan okullara taşınması, sıcaklık kontrolü ve servis süresi gibi gıda güvenliği zincirindeki aksaklıklar da tartışmanın odağına yerleşti.
Endonezya'nın bağımsız insan hakları kurumu Komnas HAM ise son zehirlenmelerin ardından polise soruşturma çağrısı yaparak, güvenli gıdaya erişimin bir insan hakkı olduğunu vurguladı.
