Peynir; protein, kalsiyum, B12 vitamini ve çeşitli mineraller açısından güçlü bir besin kaynağı olarak öne çıkıyor. Kemik sağlığından kas gelişimine kadar birçok alanda önemli rol oynuyor.
PEYNİR FAYDALI MI ZARARLI MI?
Ancak bu tablo tek yönlü değil. Peynir aynı zamanda yüksek yağ, kalori ve çoğu zaman yüksek tuz içeriğine sahip. Özellikle doymuş yağ oranı nedeniyle aşırı tüketim, kalp-damar hastalıkları ve kilo artışı riskini beraberinde getirebiliyor.
HANGİ PEYNİR DAHA FAYDALI?
Peynir, protein ve kalsiyum açısından zengin bir besin olsa da “en sağlıklı peynir” diye tek bir seçenek yok. Bilimsel çalışmalara göre, doğru tercih; kişinin sağlık durumu, tüketim miktarı ve seçilen peynir türüne göre değişiyor. Ancak Türkiye’de bazı peynirler besin değeri ve özellikleriyle öne çıkıyor.
EN YÜKSEK PROTEİN İÇERİĞİNE SAHİP PEYNİR HANGİSİ?
Coğrafi işaretli yöresel peynirlerin besin içeriklerinin araştırıldığı bilimsel bir çalışmaya göre, protein oranı bakımından en zengin peynir çeşidi yüzde 27,5 protein içeriğiyle Külek peyniri.
En yağsız peynir çeşidi ise, yüzde 1,0-5,5’lik oran ile Erzurum Göğermiş peyniri. Demir, kalsiyoum ve potasyum gibi mineral madde içeriği açısından en zengin peynir çeşitleri de, Van otlu peyniri ve Diyarbakır örgü peynirleri.
EN DÜŞÜK KALORİLİ PEYNİR HANGİSİ?
Peynir çeşitlerinin tuz oranları incelendiğinde de en tuzsuz peynirin yüzde 0.02 oranla Antakya künefelik peynir olduğu ortaya çıkarılmış.
Türkiye'nin yedi bakanlığı bölgesinde toplam 75 peynir çeşidinin üretimi ve özelliklerinin araştırıldığı bir başka çalışmada ise, Trakya eski kaşar peynirinin en yüksek enerjiye sahip peynir olduğu, Erzurum civil peynirinin(çeçil) ise en düşük kalorili peynir olarak öne çıktığı belirlenmiş.
Öte yandan çalışmalar, iklim, bitki örtüsü, hayvan türü (inek, koyun, keçi), üretim teknikleri ve yerel mikrofloranın; Türkiye’de peynir çeşitliliğini şekillendiren en önemli faktörler arasında yer aldığını ortaya koyuyor.
PEYNİR VE SAĞLIK İLİŞKİSİ
Bu nedenle Türkiye’de tüketilen peynirler arasında tek tip bir “sağlıklı” profil oluşturmak mümkün değil.
Araştırmalara göre; peynirin besin değeri ve sağlık etkisi; kullanılan süt türüne, pıhtılaştırma yöntemine (maya, şirden, asit), yağ oranına, tuz seviyesine, olgunlaşma süresine bağlı olarak ciddi şekilde değişiyor.
Yani aynı kategoride görülen iki peynir bile, içerik ve sağlık etkisi açısından tamamen farklı olabiliyor.
Fonksiyonel peynirler: bazıları gerçekten öne çıkıyor
Türkiye’de yapılan başka çalışmalar, bazı geleneksel peynirlerin fonksiyonel özellik taşıdığını gösteriyor.
Özellikle, Van otlu peyniri, Erzincan tulum, Ezine peyniri ve Kars kaşarı gibi ürünler, içeriklerindeki mineraller ve üretim yöntemleri sayesinde daha zengin bir besin profiline sahip olabiliyor.
Fayda kadar risk de var
Peynir; protein, kalsiyum ve bazı vitaminler açısından önemli bir kaynak. Ancak yüksek yağ ve tuz içeriği nedeniyle, kalori fazlasına, hipertansiyon riskine, kalp-damar hastalıklarına yol açabilecek bir besin grubu olarak da değerlendiriliyor.
