“Yediklerim dokundu” ya da “Strestendir” denilerek geçiştirilen yemek sonrası şişkinlik ve gaz, bazı kişilerde SİBO (Small Intestinal Bacterial Overgrowth) belirtisi olabiliyor. Sindirim sistemi şikayeti olan kişilerin yüzde 34’ünde SİBO tespit edilirken, irritabl bağırsak sendromu (IBS) hastalarında bu oranın yüzde 52’ye çıktığı belirtiliyor.
SİBO nedir?
SİBO, normalde belirli bir dengede bulunan bakterilerin ince bağırsakta aşırı çoğalması anlamına geliyor. Artan bakteriler gıdaları fermente ederken hidrojen, metan ve bazı durumlarda hidrojen sülfür gibi gazlar oluşturabiliyor.
Bunun sonucunda özellikle yemek sonrası karında balon gibi şişkinlik ve gaz ortaya çıkabiliyor. Karın ağrısı, kabızlık, ishal, bulantı, gıda intoleransı ve emilim bozukluğuna bağlı vitamin eksiklikleri de görülebiliyor.
Ancak Prof. Dr. Elif Öztürk, her şişkinliğin SİBO olarak değerlendirilmemesi gerektiğini belirtiyor. Laktoz intoleransı, çölyak, irritabl bağırsak sendromu, Crohn ve ülseratif kolit gibi hastalıklar da benzer şikayetlere yol açabiliyor.
SİBO testi nedir, tanı nasıl konulur?
SİBO tanısında kullanılan yöntemlerden biri hidrojen ve metan nefes testi. Hastaya şeker içeren bir solüsyon verildikten sonra belirli aralıklarla nefes örnekleri alınıyor. Nefesteki hidrojen ve metan düzeylerindeki değişim ölçülerek ince bağırsakta mikrobiyal aşırı çoğalma olup olmadığı değerlendiriliyor.
Gerekli durumlarda endoskopik yöntemle ince bağırsaktan örnek alınarak bakteri yükü de incelenebiliyor. Öztürk, nefes testinin daha kolay uygulanmasına karşın endoskopinin başka yapısal sorunların dışlanmasına da yardımcı olduğunu belirtiyor.
SİBO neden olur?
SİBO tek bir nedene bağlı gelişmiyor. Çölyak ve Crohn hastalığı, bağırsak hareketlerini yavaşlatan diyabet, mide asidi veya pankreas enzimi üretiminin azalması, gastrointestinal sistemdeki anatomik değişiklikler ve bağışıklık sistemiyle ilgili sorunlar SİBO gelişimiyle ilişkilendiriliyor.
Aşırı işlenmiş gıdalara dayalı, düşük lifli ve tek tip beslenme ile bazı ilaçların gereksiz ve uzun süreli kullanımının da bağırsak mikrobiyotasını olumsuz etkileyebileceği belirtiliyor.
SİBO tedavisi nasıl yapılır?
Tanı desteklendiğinde bakterilerin aşırı çoğalmasını azaltmaya yönelik antibiyotik tedavisi ve beslenme düzenlemesi uygulanabiliyor. Ancak tedavi yalnızca bakterileri azaltmakla sınırlı değil; SİBO'ya yol açan temel nedenin de belirlenmesi gerekiyor.
Prof. Dr. Elif Öztürk, antibiyotik tedavisinin tek başına yeterli olmayacağını belirterek beslenmenin diyetisyen kontrolünde aşamalı olarak düzenlenmesi gerektiğini söylüyor. İlk aşamada fermente olabilen bazı gıdalar diyetten çıkarılabiliyor, daha sonra yine diyetisyen kontrolünde yeniden beslenmeye ekleniyor.
SİBO diyeti nedir?
SİBO için herkesin uygulayabileceği tek tip bir diyet bulunmuyor. Beslenme programının kişinin şikayetleri ve tedavisine göre düzenlenmesi gerekiyor. Gereksiz ve uzun süreli gıda kısıtlamalarından kaçınılması önem taşıyor.
Öztürk, dengeli ve çeşitli beslenme, düzenli fiziksel aktivite ve gereksiz ilaç kullanımından kaçınmanın önemine işaret ederek, uzun süren şişkinlik, gaz, ishal veya kabızlık şikayetlerinde hekime başvurulmasını öneriyor.
