Sağlıklı yaşamın ve C vitamininin vazgeçilmez simgelerinden biri olan greyfurt, düzenli ilaç kullananlar için gizli bir tehlikeye dönüşebiliyor.
Uludağ Üniversitesi Ziraat Fakültesi Gıda Mühendisliği Bölümü araştırmacıları Prof. Dr. Canan Ece Tamer ve Prof. Dr. Bige Karaman tarafından gerçekleştirilen bilimsel derleme çalışması, greyfurt suyu ile yaygın kullanılan ilaçların etkileşimini gözler önüne serdi.
Uluslararası klinik deneylerin ve üretim teknolojilerinin incelendiği araştırmaya göre; greyfurt suyunun içinde bulunan bazı doğal maddeler, ilacı parçalamakla görevli enzimlerin çalışmasını durduruyor.
Sonuç olarak vücuttan atılamayan ilaç kanda birikiyor ve kişi farkında olmadan aşırı doz ilaç zehirlenmesi ile karşı karşıya kalıyor.
Vücudun Temizlik Sistemini “Kilitliyor”
Normal şartlarda alınan ilaçlar, bağırsak ve karaciğerde bulunan "CYP450" (özellikle bağırsaktaki CYP3A4) enzimleri tarafından parçalanarak zararsız hale getiriliyor ve vücuttan atılıyor.
Ancak greyfurtun içinde doğal olarak bulunan naringin, bergapten ve furanokumarin gibi maddeler bu temizleyici enzimleri adeta kilitliyor. Enzim kilitlendiğinde, aldığınız tek bir hap bile vücutta parçalanamıyor.
Kanda biriken ilaç miktarı saatler geçtikçe katlanıyor ve sanki tek bir hap yerine defalarca aynı ilacı içmişsiniz gibi ağır bir zehirlenme tablosu ortaya çıkıyor.
Greyfurt suyu vücuttan ne zaman atılıyor?
Çalışmada öne çıkan en kritik noktalardan biri de zamanlama. Tek bardak bile yetiyor. Sadece 250 mL (bir su bardağı) greyfurt suyu içmek, etkileşimin başlaması için fazlasıyla yeterli. Ayrıca etkisi günlerce sürebilir.
Greyfurt suyunu ilacı almadan 12 saat önce içmiş olsanız bile tehlike geçmiyor. Bu engelleyici etki vücutta 3 ila 7 güne kadar uzayabiliyor.
greyfurt suyu hangi ilaçlarla tüketilmemeli ? 
Araştırma verilerine göre greyfurt suyuyla alındığında kandaki seviyesi 2 ila 16 kat arasında artabilen ve hayati risk oluşturan ilaç grupları şunlar:
Tansiyon ilaçları: Kanda aniden yükselerek tansiyonun tehlikeli boyutta düşmesine ve hipotansiyon krizine neden olabiliyor.
Kolesterol düşürücüler: Aşırı birikme nedeniyle şiddetli kas yıkımına ve karaciğer hasarına yol açabiliyor.
Alerji ilaçları: Kalpte ritim bozukluğunu (aritmi) tetikliyor. Araştırmada, alerji hapı aldıktan sonra greyfurt suyu içen 29 yaşındaki bir gencin kalbinin durması sonucu hayatını kaybettiği vaka örnek gösteriliyor.
Sakinleştirici ve uyku ilaçları: İlacın uyutucu ve uyuşturucu etkisini kontrolsüz şekilde artırıyor.
Sadece greyfurt suyu mu tehlikeli?
Uludağ Üniversitesi araştırmacıları; tehlikenin sadece hazır veya taze sıkılmış greyfurt suyuyla sınırlı olmadığına dikkat çekiyor. Greyfurt meyvesini dilimleyerek yemek, kabuğundan yapılan reçelleri veya şekerlemeleri tüketmek de aynı etken maddeleri barındırdığı için benzer riskleri taşıyor.
