Son yıllarda dünya genelinde hızla artan bunama ve hafıza kaybı vakalarının nedenleri araştırılırken, Harvard Üniversitesinden gelen yeni bir çalışma dikkatleri sofralara çevirdi.
American Journal of Public Health dergisinde yayımlanan araştırmaya göre, şekerli içecekler, işlenmiş et ürünleri, paketli atıştırmalıklar ve fast food gibi ultra işlenmiş gıdaları en fazla tüketen kişilerde bunama ve bilişsel gerileme riski anlamlı ölçüde yükseliyor.
Harvard araştırmacıları, ABD genelindeki 5 bin 370 yaşlı yetişkini yaklaşık dokuz yıl boyunca takip etti. Katılımcıların beslenme alışkanlıkları değerlendirilirken, hafıza ve dikkat performansları da iki yılda bir standart bilişsel testlerle ölçüldü.
Risk yüzde 58 daha yüksek
Araştırmanın sonunda en fazla ultra işlenmiş gıda tüketen bireylerde, en az tüketenlere kıyasla demans gelişme riskinin yüzde 58 daha yüksek olduğu belirlendi.
Aynı grupta, henüz bunama tanısı almamış ancak hafıza ve düşünme becerilerinde belirgin azalma görülen bilişsel bozukluk (CIND) gelişme riski de yüzde 46 daha yüksek bulundu.
Doğal beslenenlerde tablo tersine dönüyor
Araştırma yalnızca riskleri değil, olumlu sonuçları da ortaya koydu.
Sebze, meyve, baklagiller, tam tahıllar ve doğal besinleri ağırlıklı tüketen kişilerde ise bunama gelişme riskinin yüzde 41, bilişsel bozukluk riskinin ise yüzde 24 daha düşük olduğu saptandı.
Bilim insanları çalışmanın ultra işlenmiş gıdaların doğrudan bunamaya neden olduğunu kanıtlamadığını özellikle vurguluyor. Ancak elde edilen bulgular, bu gıdaların obezite, tip 2 diyabet, hipertansiyon ve yüksek LDL kolesterol gibi beyin sağlığını olumsuz etkileyen hastalıklarla da güçlü şekilde bağlantılı olduğunu gösteriyor.
Araştırmacılara göre, ultra işlenmiş gıdaların sınırlandırılması yalnızca kalp ve metabolizma sağlığı için değil, yaş ilerledikçe beyin fonksiyonlarını korumak açısından da önemli bir adım olabilir.
Ultra işlenmiş gıda nedir?
Ultra işlenmiş gıdalar; evde kullanılan temel malzemelerin ötesinde çok sayıda katkı maddesi, aroma verici, renklendirici, emülgatör ve koruyucu içeren endüstriyel ürünleri kapsıyor.
Bu gruba şu ürünler örnek gösteriliyor:
Şekerli gazlı içecekler ve enerji içecekleri
Paketli cips ve atıştırmalıklar
İşlenmiş et ürünleri (sosis, salam, sucuk)
Hazır noodle ve hazır yemekler
Fast food ürünleri
Endüstriyel paketli tatlılar ve bisküviler
Uzmanlar, bu ürünlerin tüketimini azaltıp doğal ve az işlenmiş besinleri tercih etmenin yalnızca kronik hastalıkların değil, yaşa bağlı bilişsel gerilemenin önlenmesinde de önemli rol oynayabileceğini belirtiyor.
