Manisa'nın Sarıgöl ilçesinde satılamayan Sultani üzümlerini farklı ürünlere dönüştürerek değerlendirmeye çalışan üreticiler, pekmez üretimine yöneliyor.
Sarıgöl Üzüm Üreticileri Tarımsal Kalkınma Kooperatifi Başkanı Yusuf Tüfekçi'nin verdiği bilgilere göre, üretim yöntemine bağlı olarak 100 kilogram üzümden 12,5 kilogram ile 20 kilogram arasında pekmez elde edilebiliyor. Pekmezin kilogram satış fiyatının 350-400 TL olduğu varsayımıyla yapılan hesaplama, üzümün işlenerek değerlendirilmesinin sağlayabileceği brüt geliri ortaya koyuyor.
100 kilogram üzümden kaç kilogram pekmez elde ediliyor?
Yusuf Tüfekçi, küçük üreticilerin uyguladığı üretim koşullarında 7-8 kilogram üzümden yaklaşık 1 kilogram pekmez elde edildiğini belirtiyor. Bu verime göre 100 kilogram üzümden 12,5-14,3 kilogram pekmez çıkıyor.
Pekmezin kilogram fiyatı 350-400 TL olarak alındığında ortaya çıkan brüt satış geliri şöyle hesaplanıyor:
| Hesaplama | Sonuç |
| İşlenen üzüm | 100 kg |
| Elde edilen pekmez | 12,5-14,3 kg |
| Pekmez kilogram fiyatı | 350-400 TL |
| En düşük brüt satış geliri | 4.375 TL |
| En yüksek brüt satış geliri | 5.714 TL |
Kooperatif üretiminde 100 kilogram üzümden 20 kilo pekmez
Kooperatif üretiminde ise daha yüksek bir pekmez verimi elde edilebildiğini belirten Tüfekçi, 5 kilogram üzümden yaklaşık 1 kilogram pekmez alınabildiğini ifade ediyor.
Bu oran esas alındığında 100 kilogram üzümden 20 kilogram pekmez elde ediliyor. Kilogramı 350-400 TL'den satılması halinde brüt satış geliri 7 bin TL ile 8 bin TL arasında hesaplanıyor.
| Hesaplama | Sonuç |
| İşlenen üzüm | 100 kg |
| Elde edilen pekmez | 20 kg |
| Pekmez kilogram fiyatı | 350-400 TL |
| En düşük brüt satış geliri | 7.000 TL |
| En yüksek brüt satış geliri | 8.000 TL |
İki üretim yöntemi arasındaki verim farkı, aynı miktardaki üzümden elde edilebilecek pekmez miktarını ve dolayısıyla brüt satış gelirini önemli ölçüde değiştiriyor.
Üzümü satmak mı, pekmeze dönüştürmek mi daha avantajlı?
Pekmez üretiminin ekonomik açıdan avantajı, üzümün doğrudan satış fiyatıyla karşılaştırıldığında daha net ortaya çıkıyor.
Tüfekçi'nin verdiği fiyatlara göre sofralık üzümün kilogramı 30 TL, kurutmalık üzümün kilogramı ise 18 TL seviyesinde bulunuyor.
Bu fiyatlar üzerinden 100 kilogram üzümün doğrudan satışından elde edilecek brüt gelir şöyle:
Sofralık üzüm: 3.000 TL
Kurutmalık üzüm: 1.800 TL
Aynı miktardaki üzümün pekmeze dönüştürülmesi halinde ise üretim yöntemine göre 4.375 TL ile 8.000 TL arasında brüt satış geliri hesaplanıyor.
Ancak bu rakamlar doğrudan net kazanç anlamına gelmiyor. Pekmez üretiminde kullanılan yakıt, enerji, işçilik, ambalaj, şişeleme, nakliye ve pazarlama giderleri düşüldüğünde üreticinin elinde kalan tutar değişiyor. Ayrıca pekmezin belirtilen fiyatlardan ne ölçüde ve hangi satış kanalıyla pazarlanabildiği de ekonomik sonucu belirliyor.
Dolayısıyla pekmez üretimi, özellikle doğrudan satışta alıcı bulamayan üzümün değerlendirilmesi için alternatif oluştururken, her üretici açısından otomatik olarak daha yüksek kâr anlamına gelmiyor.
Pekmez üretiminde vakumlu sistem önerisi
Pekmez üretiminde kullanılan yöntemin ürün kalitesi açısından da önemli olduğunu belirten Yusuf Tüfekçi, geleneksel kazanlarda uzun süre kaynatma yerine kontrollü sıcaklıkta çalışan vakumlu evaporatör sistemlerinin kullanılmasını öneriyor.
Tüfekçi, üretimde sıcaklık kontrolünün sağlanmasının ve HMF (hidroksimetilfurfural) oluşumunun kontrol altında tutulmasının önemine dikkat çekiyor.
Üzümden pekmez dışında hangi ürünler elde edilebilir?
Satışta sorun yaşayan üreticilerin üzümlerini yalnızca pekmeze dönüştürmek zorunda olmadığını belirten Tüfekçi; üzüm suyu, şıra ve üzüm köftesi gibi ürünlerin de alternatif olarak değerlendirilebileceğini söylüyor.
Üzümün işlenerek daha uzun süre saklanabilmesi, üreticilere pazarlama açısından zaman kazandırabiliyor. Tüfekçi'ye göre bölgelerde ortak işleme tesislerinin kurulması, üreticilerin ürünlerini katma değerli gıdalara dönüştürebilmesi açısından önem taşıyor.
