Sofralarda pratikliğiyle öne çıkan, raf ömrü uzun ve çoğu zaman uygun fiyatlı olan hazır ürünler, modern yaşamın vazgeçilmezleri arasında. Ancak yeni veriler, bu kolaylığın ağır bir bedeli olabileceğini gösteriyor.
Ultra işlenmiş gıda nedir?
Ultra işlenmiş gıdalar (UPF), genellikle fabrikasyon üretim sürecinden geçen; ilave şeker, tuz, doymuş yağ, nişasta türevleri, aroma vericiler ve emülgatörler gibi katkı maddeleri içeren ürünler olarak tanımlanıyor.
Bu gruba giren başlıca ürünler şunlar; gazlı ve şekerli içecekler, paketlenmiş atıştırmalıklar, cips ve krakerler, şekerlemeler, işlenmiş et ürünleri (sosis, salam, sucuk vb.) ve hazır dondurulmuş yemekler.
Üretim sürecinde besinlerin doğal yapısı büyük ölçüde değişirken, lif ve vitamin gibi besleyici unsurlar azalıyor. Yerine ise yüksek kalori ve düşük besin değeri öne çıkıyor.
Risk yüzde 47 daha yüksek
Florida Atlantic Üniversitesi Charles E. Schmidt Tıp Fakültesi araştırmacıları, ABD Ulusal Sağlık ve Beslenme Araştırması (NHANES) verilerini analiz ederek 4 bin 787 yetişkin üzerinde kapsamlı bir çalışma yürüttü. Bulgular, The American Journal of Medicine dergisinde yayımlandı.
Araştırmaya katılan bireyler iki gün boyunca tükettikleri tüm yiyecekleri detaylı şekilde bildirdi. Katılımcılar, ultra işlenmiş gıda tüketim oranlarına göre dört gruba ayrıldı.
Yaş, cinsiyet, sigara kullanımı, gelir düzeyi ve etnik köken gibi risk faktörleri dikkate alındıktan sonra yapılan analizde, en yüksek düzeyde ultra işlenmiş gıda tüketenlerin kalp krizi veya inme geçirme riskinin yüzde 47 daha fazla olduğu belirlendi.
Çalışmanın kıdemli yazarı Prof. Dr. Charles H. Hennekens, sonuçların hem klinik uygulamalar hem de halk sağlığı politikaları açısından önemli olduğuna dikkat çekti.
Kalp hastalıkları ve beslenme ilişkisi neden önemli?
Kardiyovasküler hastalıklar dünya genelinde en önemli ölüm nedenleri arasında yer alıyor. Beslenme alışkanlıkları ise bu riskin en belirleyici faktörlerinden biri.
Araştırmacılar, ultra işlenmiş gıdalara yönelik farkındalığın, geçmişte tütün kullanımına ilişkin kamuoyunda oluşan bilinç değişimine benzer bir süreç yaşayabileceğini belirtiyor. Ancak bu dönüşümün zaman alacağı vurgulanıyor.
ultra işlenmiş gıdaların kanserle bağlantısı var mı?
Araştırma ekibi ayrıca ABD’de özellikle genç yetişkinlerde artış gösteren kolorektal kanser vakalarına da dikkat çekti. Kalp hastalığıyla bağlantılı beslenme ve yaşam tarzı faktörlerinin, bu artışta da rol oynayabileceği ifade edildi. Uzmanlar, artan ultra işlenmiş gıda tüketiminin sindirim sistemi hastalıkları üzerinde de etkili olabileceğini belirtiyor.
