Türkiye’de tüketici market raflarında zeytinyağını yüksek fiyatlardan almaya devam ederken, üretici tarafında tam tersi bir tablo yaşanıyor. Özellikle Ege Bölgesi’nde üreticiler ve ihracatçılar, ellerindeki yağı satmakta zorlandıklarını belirtiyor.
Son olarak Ege Bölgesi Sanayi Odası (EBSO) Meclis Üyesi ve tekstil sanayicisi Remzi Peköz’ün yaptığı açıklama, sektörde yaşanan krizi yeniden gündeme taşıdı.
Hem tekstil hem de zeytincilikle uğraştığını belirten Peköz, elinde bulunan yaklaşık 14 ton sızma zeytinyağını satamadığını söyledi.
“0,3 asit yağ için 200 TL teklif ettiler”
EBSO Meclis Toplantısı’nda konuşan Peköz, düşük asit oranına sahip kaliteli yağa rağmen piyasada alıcı bulamadıklarını ifade etti.
Peköz şu ifadeleri kullandı:
“13-14 ton sızma zeytinyağım var elimde. Bir ihracatçıya götürdük. Baktı, analiz etti. 0,3-0,4 asit yağ. Litresine 200 lira teklif etti. 200 lira toplama parası değil. Çiftçiler inim inim inliyor. Zeytinyağcı arkadaşlarımdan yardım istiyorum. 300 lira fiyat bulsam satacağım.”
Raf fiyatı ile üretici fiyatı arasındaki fark büyüyor
Sektörde dikkat çeken en büyük tartışmalardan biri ise market fiyatları ile üretici fiyatları arasındaki uçurum.
Bugün marketlerde natürel sızma zeytinyağının litre fiyatı marka ve ambalaja göre 450 TL, 500 TL. Hatta bazı premium ürünlerde 700 TL’nin üzerine çıkabiliyor.
Buna karşın üreticiler, kaliteli yağı 300 TL’ye bile satamadıklarını söylüyor.
İspanya’daki kriz fiyatları uçurmuştu
2023/2024 sezonunda dünyanın en büyük zeytinyağı üreticisi olan İspanya’da yaşanan kuraklık, Türkiye’de fiyatların hızla yükselmesine neden olmuştu.
O dönemde Türk zeytinyağına dış talep artmış, fiyatlar kısa sürede iki katına çıkarak litre başına 300 TL seviyesini aşmıştı.
Ancak sonraki sezonda, İspanya’daki üretimin toparlanması, Türkiye’de yüksek maliyetler,
küresel talepte yavaşlama sektörde dengeleri tersine çevirdi.
İhracat yüzde 57 düştü
Ege İhracatçı Birlikleri verilerine göre Türkiye’nin zeytinyağı ihracatında sert düşüş yaşandı. Geçen yıl Ocak-Nisan döneminde; 14 bin ton olan ihracat, bu yıl aynı dönemde 6 bin tona geriledi.
Bu da yaklaşık yüzde 57’lik düşüş anlamına geliyor. İhracat geliri ise; 71,8 milyon dolardan, 34 milyon dolara düştü.
Stok baskısı büyüyor
Sektör temsilcileri, depolarda ciddi miktarda zeytinyağı bulunduğunu belirtiyor.
Türkiye’nin sezona yaklaşık 200 bin tonluk stokla girdiği ifade edilirken, Ulusal Zeytin ve Zeytinyağı Konseyi’nin açıkladığı 310 bin tonluk yeni sezon rekoltesi de piyasadaki arz baskısını artırdı.
Sektör temsilcilerine göre, iç tüketimin sınırlı kalması, ihracatın yavaşlaması, finansman maliyetlerinin yükselmesi zeytinyağı piyasasında fiyat baskısını artırıyor.
