Gecenin ilerleyen saatlerinde içilen bir fincan kahvenin uykuyu kaçıracağına dair inanç neredeyse evrensel. Ancak bilim dünyasından gelen yeni veriler, bu alışılmış düşünceyi yeniden sorgulatıyor. İsveç’te orta yaşlı bireyler üzerinde yürütülen geniş kapsamlı bir çalışma, düzenli kahve tüketiminin uyku kalitesi ve gündüz yorgunluğu üzerindeki etkisinin şaşırtıcı derecede sınırlı olabileceğini ortaya koyuyor. Bulgular, özellikle uzun süreli kahve içenlerde vücudun kafeine karşı adapte olabileceğine işaret ediyor.
Kahve uykuyu kaçırır mı?
PLOS ONE dergisinde yayımlanan araştırmaya göre, düzenli kahve tüketimi ile uyku kalitesi arasında güçlü bir bağ bulunmuyor. İsveç’te yürütülen ve 25 bin 381 kişinin verilerini kapsayan analizde, katılımcıların büyük çoğunluğunun (yüzde 88) her gün en az bir fincan kahve içtiği görüldü.
Araştırma sonuçlarına göre kahve tüketimi ile uykuya dalma süresi, gece uyanmaları, genel uyku kalitesi ve gündüz uykululuğu arasında çok zayıf bir ilişki olduğunu ortaya çıktı.
uzun süreli Kahve tüketimi nelere yol açar?
Bilim insanlarına göre bu durumun arkasında, kafeine karşı gelişen uzun vadeli bir adaptasyon olabilir. Kafein, normalde beyinde uyku hissini tetikleyen adenozin reseptörlerini bloke ederek uyanıklığı artırıyor. Ancak düzenli tüketimde, beynin bu etkiye karşı kendini yeniden dengeleyebileceği düşünülüyor.
Araştırmacılar, uzun süreli kahve tüketiminin; adenozin sisteminde değişikliklere yol açabileceğini, kafeinin uyarıcı etkisini zamanla azaltabileceğini ve bireylerin “tolerans” geliştirebileceğini belirtiyor.
Az kahve içenler daha kötü uyuyabilir mi?
Çalışmanın en dikkat çekici bulgularından biri de düşük kahve tüketimi ile daha kötü uyku arasında ilişki bulunması oldu.
Düşük tüketim grubundaki bireylerde; uykuya dalma zorluğu, gece uyanmaları, genel uyku kalitesinde düşüş aha sık gözlemlendi.
Buna karşılık, yüksek kahve tüketimi daha iyi uyku kalitesi, daha az erken uyanma, daha düşük gece rahatsızlıkları ile ilişkilendirildi. Ancak araştırmacılar, bu farkların gerçek hayatta oldukça küçük etkiler yarattığını özellikle vurguluyor.
Genetik faktörler kahve etkisini belirler mi?
Araştırmada ayrıca genetik analizler de yapıldı. Özellikle kafein metabolizmasında rol oynayan; CYP1A1 / CYP1A2, AHR, CABIN1 gibi gen varyantlarının, bireylerin kahveye verdiği yanıtı etkilediği görüldü. Bu durum, “kahve beni neden uykusuz bırakıyor ama başkasını etkilemiyor?” sorusunun cevabının genetik olabileceğini ortaya koyuyor.
Her ne kadar genel etki minimal görünse de uzmanlar, kahve tüketiminin zamanlamasının hâlâ önemli olduğunu belirtiyor. Özellikle akşam saatlerinde alınan yüksek doz kafein, hassas bireylerde uykuya dalmayı zorlaştırabilir.
