Türkiye’de son kullanma tarihi geçmiş gıda satan işletmelere uygulanan düşük para cezaları tartışma konusu olmaya devam ederken, İngiltere’den gelen bir karar gıda güvenliğinde yaptırımların ne kadar caydırıcı olabileceğini bir kez daha ortaya koydu.
SON KULLANMA TARİHİ GEÇMİŞ ÜRÜN SATAN MARKETE CEZA
İngiltere’nin en büyük perakende zincirlerinden Asda, mağazalarında son kullanma tarihi geçmiş gıda sattığı gerekçesiyle 500 bin sterlini aşan para cezasına çarptırıldı.
Beş ayrı suçtan suçunu kabul etti
Asda, İngiltere’nin Barnsley kentindeki Old Mill Lane mağazasında yapılan denetimler sonrası, Gıda Güvenliği Yasası kapsamında açılan davada beş ayrı suçtan suçlu olduğunu kabul etti.
Barnsley Sulh Ceza Mahkemesi, 29 Ocak’ta verdiği kararla şirkete 507 bin 767 sterlin (yaklaşık 20 milyon TL) para cezası ve yargılama masrafı ödemesine hükmetti.
SON KULLANMA TARİHİ 2 haftadan fazla geçmiş ürünler raflardaydı
Yerel yönetim tarafından 2024 yılında yürütülen incelemelerde, Asda mağazasında satışa sunulan bazı ürünlerin son kullanma tarihinin iki haftadan fazla geçtiği tespit edildi.
Denetimlerde raflarda bulunan ürünler arasında: pizza çeşitleri, hazır köri yemekleri, humus kapları yer aldı. Barnsley Belediyesi Ticaret Standartları Birimi, bu ürünlerin “halk sağlığını riske atabilecek nitelikte” olduğu uyarısında bulundu.
Uyarılara rağmen satış devam etti
Dava dosyasına göre, mağaza daha önce defalarca uyarılmasına rağmen son kullanma tarihi geçmiş ürünleri satıştan kaldırmadı. Yapılan her denetimde tarihi geçmiş ürünlere yeniden rastlandı.
Ticaret Standartları ekipleri, tespit edilen tüm ürünlere el koyarken, mağazaya takip denetimlerinin süreceği de bildirildi.
Barnsley Ticaret Standartları Sözcüsü, kararla ilgili şu değerlendirmeyi yaptı: "“Her bir ihlal için uygulanan yaklaşık 100 bin sterlinlik ceza, mevzuata uymamanın asla kazandırmadığını açıkça göstermektedir.”
“Önce halk sağlığı” mesajı
Barnsley Belediyesi Halk Sağlığı Sözcüsü Wendy Cain ise şu ifadeleri kullandı: “Toplumun güvenliğini sağlamak bizim için son derece ciddi bir sorumluluk. İşletmelerin yalnızca güvenli gıda satmasını bekliyoruz. Bu karar, halk sağlığını her zaman önceliklendireceğimizin net bir göstergesidir.”
Asda’dan açıklama: “Standartlarımızın altında kaldık”
Asda cephesinden yapılan açıklamada ise yaşananlar kabul edilerek şu ifadelere yer verildi:
“2024 yılında Barnsley mağazamızda bazı tarihi geçmiş ürünlerin satışta olması, müşterilerimizin bizden beklediği ve bizim de kendimize koyduğumuz standartların altındadır.”
Şirket, olayın ardından tüm Asda mağazalarında yeni bir tarih kontrol sistemi, personel için yeniden eğitim ve daha sık denetim uygulamasına geçildiğini duyurdu.
Türkiye’de son kullanma tarihi geçmiş ürün satmanın cezası nedir?
İngiltere’de yarım milyon sterlinlik cezalar gündeme gelirken, Türkiye’de son kullanma tarihi geçmiş gıda satan işletmelere uygulanan para cezaları ise merak konusu.
Belediye zabıtalarının gerçekleştirdiği denetimlerde, son kullanma tarihi geçmiş ürünleri satan işletmelere idari para cezaları kesilerek, Tarım ve Orman Bakanlığı'na da bilgi veriliyor.
SON KULLANMA TARİHİ GEÇMİŞ ÜRÜN SATANA farklı cezalar
Kesilen para cezaları ise belediyelerin ‘Emir ve Yasaklar Ceza Tablosu’na göre 2025 yılında 71 bin 965 TL'ydi. Bu rakamın çok altında uygulamalar da görülüyor. Bazı belediyeler ise, son kullanma tarihi geçmiş ürün satan işletmeleri 1-2 gün için kapatabiliyor.
Son kullanma tarihi geçmiş ürün satan marketlerle ilgili zabıta, Belediye Encümenine sevk yapıyor. 2025 Mart ayında Kocaeli Büyükşehir Encümeni, son kullanma tarihi geçmiş ürün satan marketlere Kabahatler Kanunu 32. madde uyarınca 2 bin 953'er lira ceza kesti.
Şubat 2026 tarihinde Isparta Gelendost ilçesinde ise, bir işletme hakkında 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunu’nun 41/d maddesi kapsamında 26 bin 360 TL idari para cezası uygulandı.
Bu örneklerin gösterdiği gibi farklı maddelerden farklı ceza miktarları kesilebiliyor. Ancak bu cezaların miktarı İngiltere ile kıyaslandığında oldukça düşük kalıyor.
Öte yandan son kullanma tarihi geçmiş ürün satmak, Türk Ceza Kanunu'nun 186. maddesinde düzenlenen, "Bozulmuş veya değiştirilmiş gıdaların ticareti suçu" kapsamında 1 yıldan 5 yıla kadar hapis cezası öngörülüyor.
Ancak bu maddenin uygulanması için satıcının, tarihi geçtiğini bilerek özellikle sattığının kanıtlanması gerekiyor.
